Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаПРОРОК ДАНИИЛЫН КНИГАЖЕ | КНИГА ПРОРОКА ДАНИИЛА |
5 Глава | Глава 5 |
| 1 Валтасар кугыжа шке тӱжем тӧражлан кугу сийым ыштен да нунын дене пырля йошкар аракам йӱын шинчен. | 1Валтасар царь сделал большое пиршество для тысячи вельмож своих и перед глазами тысячи пил вино. |
| 2 Йошкар аракам подылмеке, Валтасар шӧртньӧ ден ший ате-влакым кондаш кӱштен, нуным Навуходоносор ачаже Иерусалимысе храм гыч конден улмаш. Кугыжа шке тӧраже, ватыже да кулватыже-влак дене пырля нине ате гыч йӱаш шонен. | 2Вкусив вина, Валтасар приказал принести золотые и серебряные сосуды, которые Навуходоносор, отец его, вынес из храма Иерусалимского, чтобы пить из них царю, вельможам его, женам его и наложницам его. |
| 3 Кунам храм гыч, Юмын Иерусалимысе пӧртшӧ гыч, налме шӧртньӧ ате-влакым конденыт, кугыжа ден тӧраже-шамыч, вате ден кулватыже-влак нунын гыч йӱаш тӱҥалыныт. | 3Тогда принесли золотые сосуды, которые взяты были из святилища дома Божия в Иерусалиме; и пили из них царь и вельможи его, жены его и наложницы его. |
| 4 Нуно йошкар аракам йӱыныт да шкеныштын шӧртньӧ ден ший, той ден кӱртньӧ, пу ден кӱ юмыштым чапландареныт. | 4Пили вино, и славили богов золотых и серебряных, медных, железных, деревянных и каменных. |
| 5 Кенета айдеме кид лектын да кугыжан полатын ошемдыме пырдыжешыже, светильник воктене, возаш тӱҥалын. Кугыжа возышо кидым ужын. | 5В тот самый час вышли персты руки человеческой и писали против лампады на извести стены чертога царского, и царь видел кисть руки, которая писала. |
| 6 Тунам чурийже вашталтын, тудо пеш чот аптыранен, пулвуйжо чытыраш тӱҥалын, йолйыжыҥже каен. | 6Тогда царь изменился в лице своем; мысли его смутили его, связи чресл его ослабели, и колени его стали биться одно о другое. |
| 7 Кугыжа кугу йӱкын кычкырал колтен да мужедше, Халдейысе мунлыеҥ ден шӱдырмужаҥ-влакым кондаш кӱштен. Тудо Вавилонысо нине мунлыеҥ-влаклан каласен: «Кӧ тиде возымым лудеш да мылам умылтара, тудлан шемалге-йошкар тӱсан чапле вургемым чиктат, шӱйышкыжӧ шӧртньӧ шинчырым сакат. Кугыжанышыште тудо кумшо айдеме лиеш». | 7Сильно закричал царь, чтобы привели обаятелей, Халдеев и гадателей. Царь начал говорить, и сказал мудрецам Вавилонским: кто прочитает это написанное и объяснит мне значение его, тот будет облечен в багряницу, и золотая цепь будет на шее у него, и третьим властелином будет в царстве. |
| 8 Кугыжан чыла мунлыеҥже толын, но нуно мом возымым лудынат, кугыжалан умылтаренат кертын огытыл. | 8И вошли все мудрецы царя, но не могли прочитать написанного и объяснить царю значения его. |
| 9 Тунам Валтасар кугыжа эшеат чот лӱдын, чурийже ошемын. Тӧра-влакат ӧрын шогалыныт. | 9Царь Валтасар чрезвычайно встревожился, и вид лица его изменился на нем, и вельможи его смутились. |
| 10 Кугыжан да тӧраже-влакын ойлымыштым колмеке, сийым ыштыме залыш кугыжан аваже пурен. Тудо каласен: «Кугыжа, эсен лий! Арам тый тыге аптыраненат да чуриет тынар ошемын. | 10Царица же, по поводу слов царя и вельмож его, вошла в палату пиршества; начала говорить царица и сказала: царь, вовеки живи! да не смущают тебя мысли твои, и да не изменяется вид лица твоего! |
| 11 Тыйын кугыжанышыштет ик еҥ уло, тудын кӧргыштыжӧ святой юмо-влакын шӱлышышт ила. Эше ачатын илыме жапыште тудо волгыдо уш-акылан, шонен моштышо лийын да юмо-влакын гай мунлылыкым ончыктен. Тыйын ачат, Навуходоносор кугыжа, тудым юзо, мужедше, Халдейысе мунлыеҥ ден шӱдырмужаҥ-влакын вуйлатышыштлан шогалтен. Тыйын кугыжа ачат тудым шкежак шогалтен! | 11Есть в царстве твоем муж, в котором дух святаго Бога; во дни отца твоего найдены были в нем свет, разум и мудрость, подобная мудрости богов, и царь Навуходоносор, отец твой, поставил его главою тайноведцев, обаятелей, Халдеев и гадателей, –сам отец твой, царь, |
| 12 Тудын, Даниилын, кӧм кугыжа вес семын Валтасар манын лӱмден, кӧргыштыжӧ – таҥастараш лийдыме чон-шӱлыш. Омо ден тушто-влакым умылтараш, неле йодыш-шамычым рончаш тудын шинчымашыже да уш-акылже улыт. Тугеже, тек Даниилым ӱжыт – тиде возымым тудо тылат умылтара». | 12потому что в нем, в Данииле, которого царь переименовал Валтасаром, оказались высокий дух, ведение и разум, способный изъяснять сны, толковать загадочное и разрешать узлы. Итак пусть призовут Даниила и он объяснит значение. |
| 13 Даниилым кугыжа деке конденыт. Кугыжа тудлан каласен: «Тый мо Даниил улат, пленыш налме-влак кокла гыч иктыже, кӧмытым кугыжа ачам Иуда мланде гыч конден? | 13Тогда введен был Даниил пред царя, и царь начал речь и сказал Даниилу: ты ли Даниил, один из пленных сынов Иудейских, которых отец мой, царь, привел из Иудеи? |
| 14 Мый колынам: кӧргыштет юмо-влакын шӱлышышт ила, тыйын волгыдо уш-акыл, шонен моштымаш да кугу мунлылык улыт. | 14Я слышал о тебе, что дух Божий в тебе и свет, и разум, и высокая мудрость найдена в тебе. |
| 15 Теве тиде возымым лудаш да умылтараш манын, мый декем юзо мунлыеҥ ден мужедше-влакым конденыт, но нуно тудым умылтарен кертын огытыл. | 15Вот, приведены были ко мне мудрецы и обаятели, чтобы прочитать это написанное и объяснить мне значение его; но они не могли объяснить мне этого. |
| 16 А тыйын нергенет мый колынам: тый умылтарен да неле йодышым рончен моштет. Тыгеже, тый мылам тиде возымым лудын да умылтарен кертат гын, тылат шемалге-йошкар тӱсан чапле вургемым чиктат, шӱйышкет шӧртньӧ шинчырым сакат, да тый кугыжанышыште кумшо айдеме лият». | 16А о тебе я слышал, что ты можешь объяснять значение и разрешать узлы; итак, если можешь прочитать это написанное и объяснить мне значение его, то облечен будешь в багряницу, и золотая цепь будет на шее твоей, и третьим властелином будешь в царстве. |
| 17 Тунам Даниил кугыжалан тыге вашештен: «Пӧлек-влакым шкаланет кодо але иктаж-кӧлан весылан пу. Мый возымым кугыжалан тугакат лудам да мом ончыктымыжым умылтарем. | 17Тогда отвечал Даниил, и сказал царю: дары твои пусть останутся у тебя, и почести отдай другому; а написанное я прочитаю царю и значение объясню ему. |
| 18 О кугыжа! Чыла деч Кӱшылысӧ Юмо тыйын Навуходоносор ачатлан кучемвийым, кугулыкым, чапым ден пагалымашым пуэн. | 18Царь! Всевышний Бог даровал отцу твоему Навуходоносору царство, величие, честь и славу. |
| 19 Тудлан Юмын пуымо кугулыкшо ончылно чыла калык, тукым да йылме гыч улшо еҥ-влак лӱдын чытыреныт. Кӧм шонен, тудым пуштын, кӧм шонен – илышым коден, кӧм шонен – кӱшкӧ нӧлталын, кӧм шонен – ӱлыкшемден. | 19Пред величием, которое Он дал ему, все народы, племена и языки трепетали и страшились его: кого хотел, он убивал, и кого хотел, оставлял в живых; кого хотел, возвышал, и кого хотел, унижал. |
| 20 Но кунам кугешнымаш авалтен да шӱмжӧ пешкыдемын, тудо пеш торжа да осал лийын, сандене престол гыч кораҥдыме лийын да чап деч посна кодын. | 20Но когда сердце его надмилось и дух его ожесточился до дерзости, он был свержен с царского престола своего и лишен славы своей, |
| 21 Тудым еҥ-влак деч поктен колтеныт, ушыжо янлыкын гай лийын. Тудо ир осёл-влак дене пырля илен, ӱшкыж семын шудым кочкын, капшым кавасе лупс вӱдыжтарен. Тыге лийын тудо жап марте, кунам пален налын: айдемын кугыжанышыж дене Чыла деч Кӱшылысӧ Юмо озалана, тудын вуйлатышыжлан кӧм шона, тудым шогалта. | 21и отлучен был от сынов человеческих, и сердце его уподобилось звериному, и жил он с дикими ослами; кормили его травою, как вола, и тело его орошаемо было небесною росою, доколе он познал, что над царством человеческим владычествует Всевышний Бог и поставляет над ним, кого хочет. |
| 22 А тый, Валтасар, тудын эргыже, кеч чыла тидым паленат, шке шӱметым ӱҥышемден отыл. | 22И ты, сын его Валтасар, не смирил сердца твоего, хотя знал все это, |
| 23 Тый кавасе Оза ваштареш шогалынат. Тылат Тудын пӧртшӧ гыч налме ате-влакым конденыт, нунын гыч тый шке тӧрат, ватет да кулватет-влак дене пырля йошкар аракам йӱынат. Тый ший ден шӧртньӧ, той ден кӱртньӧ, пу ден кӱ юмо-влакым чапландаренат, кудышт нимом огыт уж, огыт кол да огыт пале. А Юмым, Кӧн кидыштыже тыйын илыш шӱлышет да коштмо корнет улыт, тый чапландарен отыл. | 23но вознесся против Господа небес, и сосуды дома Его принесли к тебе, и ты и вельможи твои, жены твои и наложницы твои пили из них вино, и ты славил богов серебряных и золотых, медных, железных, деревянных и каменных, которые ни видят, ни слышат, ни разумеют; а Бога, в руке Которого дыхание твое и у Которого все пути твои, ты не прославил. |
| 24 Сандене Тудо нине шомакым возышо кидым колтен. | 24За это и послана от Него кисть руки, и начертано это писание. |
| 25 Теве мом тыште возымо: МЕНЕ, МЕНЕ, ТЕКЕЛ, УПАРСИН. | 25И вот что начертано: мене, мене, текел, упарсин. |
| 26 Теве мом нине мут-влак ончыктат: МЕНЕ – Юмо кугыжаланыме кечет-влакым шотлен луктын да нунылан мучашым пыштен. | 26Вот и значение слов: мене–исчислил Бог царство твое и положил конец ему; |
| 27 ТЕКЕЛ – тый виса дене висыме улат да пеш куштылгыш лектынат. | 27Текел–ты взвешен на весах и найден очень легким; |
| 28 ПЕРЕС – тыйын кугыжанышетым шелме да мидян ден перс-влаклан пуымо». | 28Перес–разделено царство твое и дано Мидянам и Персам. |
| 29 Тунам Валтасарын кӱштымыж почеш Данииллан шемалге-йошкар тӱсан чапле вургемым чиктеныт, шӱйышкыжӧ шӧртньӧ шинчырым сакеныт да тудым кугыжанышын кумшо айдемыжлан увертареныт. | 29Тогда по повелению Валтасара облекли Даниила в багряницу и возложили золотую цепь на шею его, и провозгласили его третьим властелином в царстве. |
| 30 Тиде йӱдымак Валтасарым, Халдей кугыжам, пуштыныт. | 30В ту же самую ночь Валтасар, царь Халдейский, был убит, |
| 31 Кугыжалан мидян Дарий шогалын, тунам тудо кудло кок ияш лийын. | 31и Дарий Мидянин принял царство, будучи шестидесяти двух лет. |
Глава 5