Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаПРОРОК ДАНИИЛЫН КНИГАЖЕ | КНИГА ПРОРОКА ДАНИИЛА |
4 Глава | Глава 4 |
| 1 «Мый, Навуходоносор, мӧҥгыштем, шке полатыштем, тыныслын да сайын иленам. | 1Я, Навуходоносор, спокоен был в доме моем и благоденствовал в чертогах моих. |
| 2 Но мылам омо кончен, да тудо мыйым лӱдыктен. Кунам вакшыштем киенам, шонкалымаш ден ужмо кончымаш-влак мыйым аптыранымашыш пуртеныт. | 2Но я видел сон, который устрашил меня, и размышления на ложе моем и видения головы моей смутили меня. |
| 3 Тиде омым умылтарышт манын, мый Вавилонысо чыла мунлыеҥым шке декем кондаш кӱштенам. | 3И дано было мною повеление привести ко мне всех мудрецов Вавилонских, чтобы они сказали мне значение сна. |
| 4 Кунам юзо, мужедше, Халдейысе мунлыеҥ да шӱдырмужаҥ-влак толыныт, мый омем каласкаленам, но нуно тудым умылтарен кертын огытыл. | 4Тогда пришли тайноведцы, обаятели, Халдеи и гадатели; я рассказал им сон, но они не могли мне объяснить значения его. |
| 5 Пытартышлан мый декем Даниил пурен. Мыйын юмемын лӱмжӧ дене тудым Валтасар манын лӱмденыт, да тудын кӧргыштыжӧ святой юмо-влакын шӱлышышт лийын. Мый тудлан омым каласкаленам: | 5Наконец вошел ко мне Даниил, которому имя было Валтасар, по имени бога моего, и в котором дух святаго Бога; ему рассказал я сон. |
| 6 ”Валтасар, мунлыеҥ-влакын тӱҥ вуйлатышышт! Мый палем: тыйын кӧргыштет святой юмо-влакын шӱлышышт ила, да тылат почын кертдыме нимогай тайне уке. Мый омым ужынам, тудым мылам умылтаре. | 6Валтасар, глава мудрецов! я знаю, что в тебе дух святаго Бога, и никакая тайна не затрудняет тебя; объясни мне видения сна моего, который я видел, и значение его. |
| 7 Теве мом вакшыште кийымем годым ужынам: мланде покшелне пеш чот кӱкшӧ пушеҥге шога. | 7Видения же головы моей на ложе моем были такие: я видел, вот, среди земли дерево весьма высокое. |
| 8 Тиде пушеҥге кушкын да пеҥгыдемын, вуйжо кава дек шумеш шуын, тудым мландын чыла тӱржӧ гыч ужаш лийын. | 8Большое было это дерево и крепкое, и высота его достигала до неба, и оно видимо было до краев всей земли. |
| 9 Лышташыже чапле, саскаже пеш шуко, тудо чылаштым пукшен. Ӱмылыштыжӧ – янлык-влаклан вер, укшлаштыже кайык-шамыч пыжашым оптеныт, чыла илышылан тудо кочкыш лийын. | 9Листья его прекрасные, и плодов на нем множество, и пища на нем для всех; под ним находили тень полевые звери, и в ветвях его гнездились птицы небесные, и от него питалась всякая плоть. |
| 10 Вакшыште кийымем годым омо дене ужмо кончымашыште мый эше ужынам – кава гыч эскерен шогышо святой Суксо вола | 10И видел я в видениях головы моей на ложе моем, и вот, нисшел с небес Бодрствующий и Святый. |
| 11 да кугу йӱкын увертара: ’Пушеҥгым руэн шуыза, укшыжым руыза, лышташыжым кӱрыштса, саскажым кышкен пытарыза. Тек янлык-влак тудын йымачше кудалыт, кайык-шамыч укшлаж гыч чоҥештен каят. | 11Воскликнув громко, Он сказал: `срубите это дерево, обрубите ветви его, стрясите листья с него и разбросайте плоды его; пусть удалятся звери из-под него и птицы с ветвей его; |
| 12 Но пундышым вожшо дене кодыза, тек тудо, кӱртньӧ да той дене шинчырлыме, пасу шудо коклаште мландыште кодеш. Тек тудым кавасе лупс вӱдыжтара, да тудо, шудым кочкын, янлык коклаште ила. | 12но главный корень его оставьте в земле, и пусть он в узах железных и медных среди полевой травы орошается небесною росою, и с животными пусть будет часть его в траве земной. |
| 13 Айдеме уш-акыл тудын деч налалтеш, да янлыкын ушыжо пуымо лиеш – тыге шым ий*а эрта. | 13Сердце человеческое отнимется от него и дастся ему сердце звериное, и пройдут над ним семь времен. |
| 14 Эскерен шогышо Суксо-влак тиде пунчалым луктыныт, святой Суксо-влак тидым палемденыт. Тек илыше-шамыч палат: айдемын кугыжанышыж дене Чыла деч Кӱшылысӧ озалана, тудым кӧлан шона – тудлан пуа, тудын озажлан тыглай еҥымат шогалтен кертеш’. | 14Повелением Бодрствующих это определено, и по приговору Святых назначено, дабы знали живущие, что Всевышний владычествует над царством человеческим, и дает его, кому хочет, и поставляет над ним уничиженного между людьми'. |
| 15 Теве могай омо мылам, Навуходоносор кугыжалан, кончен. А тый, Валтасар, мылам тудым умылтаре, вет кугыжанышыштем ик мунлыеҥат тиде омым умылтарен кертын огыл. Но тый кертат, вет тыйын кӧргыштет святой юмо-влакын шӱлышышт ила”». | 15Такой сон видел я, царь Навуходоносор; а ты, Валтасар, скажи значение его, так как никто из мудрецов в моем царстве не мог объяснить его значения, а ты можешь, потому что дух святаго Бога в тебе. |
| 16 Тунам Даниил, кӧм Валтасар манын лӱмденыт, икмыняр жаплан кугу аптыранымашыш пурен, тудым шонымашыже тургыжландарен. Кугыжа каласен: «Валтасар, тек тиде омо да тудын мом ончыктымыжо тыйым огыт лӱдыктӧ!» Валтасар вашештен: «Мыйын озам, тиде омо да тудын мом ончыктымыжо тушманет-влаклан, тыйым ужмышудымо-шамычлан лийже ыле! | 16Тогда Даниил, которому имя Валтасар, около часа пробыл в изумлении, и мысли его смущали его. Царь начал говорить и сказал: Валтасар! да не смущает тебя этот сон и значение его. Валтасар отвечал и сказал: господин мой! твоим бы ненавистникам этот сон, и врагам твоим значение его! |
| 17 Ужмо пушеҥгет, кудо кушкын да пеҥгыдемын, вуйжо дене кавашке шуын да пӱтынь мландылан койын, | 17Дерево, которое ты видел, которое было большое и крепкое, высотою своею достигало до небес и видимо было по всей земле, |
| 18 кудын чапле лышташыже, чылаштым пукшышо шуко саскаже лийын, йымалныже янлык-влак иленыт, укшлаштыже кайык-шамыч пыжашым оптеныт – | 18на котором листья были прекрасные и множество плодов и пропитание для всех, под которым обитали звери полевые и в ветвях которого гнездились птицы небесные, |
| 19 кугыжа, тиде тый улат! Тый кугу да виян лийынат, куатет кушкын да кавашке шумеш шуын, тый мланде тӱр марте озаланет. | 19это ты, царь, возвеличившийся и укрепившийся, и величие твое возросло и достигло до небес, и власть твоя–до краев земли. |
| 20 Тый, кугыжа, эскерен шогышо святой Суксын кава гыч волымыжым ужынат. Тудо каласен: ”Пушеҥгым руыза, тудым пытарыза, но тек тудын пундышыжо вожшо дене мландыште кодеш. Вожшым, кӱртньӧ да той дене шинчырлен, шудо коклаште кодыза. Шым ий эртымешке, тек тудым кавасе лупс вӱдыжтара, тек тудо янлык-влак дене пырля кочкын ила”. | 20А что царь видел Бодрствующего и Святаго, сходящего с небес, Который сказал: `срубите дерево и истребите его, только главный корень его оставьте в земле, и пусть он в узах железных и медных, среди полевой травы, орошается росою небесною, и с полевыми зверями пусть будет часть его, доколе не пройдут над ним семь времен', – |
| 21 Теве тидлан умылтарымаш, кугыжа, теве Чыла деч Кӱшылысын мыйын кугыжа озам ваштареш пунчалже: | 21то вот значение этого, царь, и вот определение Всевышнего, которое постигнет господина моего, царя: |
| 22 еҥ-шамыч деч тый поктен колтымо лият, янлык-влак дене пырля илаш тӱҥалат. Тый ӱшкыж семын шудым кочкат, кавасе лупс тыйым вӱдыжтараш тӱҥалеш. Айдемын кугыжанышыж дене Чыла деч Кӱшылысӧ озалана, тудым кӧлан шона, тудлан пуа – тидым пален налмешкет, шым ий эрта. | 22тебя отлучат от людей, и обитание твое будет с полевыми зверями; травою будут кормить тебя, как вола, росою небесною ты будешь орошаем, и семь времен пройдут над тобою, доколе познаешь, что Всевышний владычествует над царством человеческим и дает его, кому хочет. |
| 23 Пундышым вожшо дене кодаш кӱштымаш теве мом ончыкта: кунам чыла кучемвий Кавасе Юмын кидыштыже улмым пален налат, кугыжанышет тылат пӧртылтымӧ лиеш. | 23А что повелено было оставить главный корень дерева, это значит, что царство твое останется при тебе, когда ты познаешь власть небесную. |
| 24 Сандене, кугыжа, мыйын каҥашем колышташ поро кумылет лийже: сулыкетым чын паша дене касаре, осал пашатым – йорло-влак деке порылыкым ончыктымо дене. Тунам ала умбакыжым сайын илаш тӱҥалат». | 24Посему, царь, да будет благоугоден тебе совет мой: искупи грехи твои правдою и беззакония твои милосердием к бедным; вот чем может продлиться мир твой. |
| 25 Чыла тиде Навуходоносор кугыжа дене шукталтын. | 25Все это сбылось над царем Навуходоносором. |
| 26 Латкок тылзе эртымеке, кунам кугыжа Вавилонышто шке полатшын леведышыже ӱмбалне коштын, | 26По прошествии двенадцати месяцев, расхаживая по царским чертогам в Вавилоне, |
| 27 тудо тыге каласен: «Шке куатем чапландараш манын, тиде кугу Вавилоным, кугыжан олам, мый огыл мо кугу вием дене нӧлталынам?» | 27царь сказал: это ли не величественный Вавилон, который построил я в дом царства силою моего могущества и в славу моего величия! |
| 28 Тидым эше ойленат шуктен огыл, кава гыч йӱк шоктен: «Теве тыгай шомак тыланет, Навуходоносор кугыжа: кугыжан кучемвий тый дечет налалтын. | 28Еще речь сия была в устах царя, как был с неба голос: `тебе говорят, царь Навуходоносор: царство отошло от тебя! |
| 29 Тыйым еҥ-шамыч деч поктен колтат, тый янлык-влак дене пырля илаш да ӱшкыж семын шудым кочкаш тӱҥалат. Айдемын кугыжанышыж дене Чыла деч Кӱшылысӧ озалана, тудым кӧлан шона, тудлан пуа – тидым пален налмешкет, шым ий эрта». | 29И отлучат тебя от людей, и будет обитание твое с полевыми зверями; травою будут кормить тебя, как вола, и семь времен пройдут над тобою, доколе познаешь, что Всевышний владычествует над царством человеческим и дает его, кому хочет!' |
| 30 Тиде шомак Навуходоносор дене тунамак шукталтын. Тудым еҥ-влак деч поктен колтеныт, ӱшкыж семын тудо шудым кочкын. Кавасе лупс капшым вӱдыжтарен, ӱпшӧ кушкын да арыслангайыкын пунжо*б гай лийын, кӱчшӧ кайыкын гай койын. | 30Тотчас и исполнилось это слово над Навуходоносором, и отлучен он был от людей, ел траву, как вол, и орошалось тело его росою небесною, так что волосы у него выросли как у льва, и ногти у него–как у птицы. |
| 31 «Нине ий-влак эртымеке, мый, Навуходоносор, вуем кава деке нӧлталынам, да мый декем уш-акыл пӧртылын. Тунам мый Чыла деч Кӱшылысым чапландаренам, курымеш Илышым моктенам да чапленам. Тудын озаланымашыже – курымаш озаланымаш, Тудын кугыжанышыже – тукым гыч тукымыш. | 31По окончании же дней тех, я, Навуходоносор, возвел глаза мои к небу, и разум мой возвратился ко мне; и благословил я Всевышнего, восхвалил и прославил Присносущего, Которого владычество–владычество вечное, и Которого царство–в роды и роды. |
| 32 Мландымбалне илыше-влак чылан нимо улыт, кавасе Суксо-шамыч да мландымбалне илыше-влак дене Тудо мом шона, тудым ышта. Нигӧ Тудын кидшым чарен ок керт да ок каласе: ”Мом тый ыштет?” | 32И все, живущие на земле, ничего не значат; по воле Своей Он действует как в небесном воинстве, так и у живущих на земле; и нет никого, кто мог бы противиться руке Его и сказать Ему: `что Ты сделал?' |
| 33 Кунам мый декем уш-акыл пӧртылын, тунам мый декем тыгак кугыжан чап, пагалымаш да кугулык пӧртылыныт. Каҥашпуышо ден тӧрам-влак мый декем мелын савырненыт, да мый угыч кугыжа лийынам, куатем эшеат кугемын. | 33В то время возвратился ко мне разум мой, и к славе царства моего возвратились ко мне сановитость и прежний вид мой; тогда взыскали меня советники мои и вельможи мои, и я восстановлен на царство мое, и величие мое еще более возвысилось. |
| 34 Ынде мый, Навуходоносор, Кавасе Кугыжам моктем, кӱшкӧ нӧлтем да чапландарем, вет Тудын чыла пашаже чынле, чыла корныжо чын улыт, а кугешныше-влакым Тудо ӱҥышемден кертеш». | 34Ныне я, Навуходоносор, славлю, превозношу и величаю Царя Небесного, Которого все дела истинны и пути праведны, и Который силен смирить ходящих гордо. |
*а 4:13 Шым ий – арамей текстыште ’шым пагыт’.
*б 4:30 Арамей текстыште «арыслангайыкын пунжо» манын возымо, а акрет грек йылмыш кусарымаште – «левын ӱпшӧ».
Глава 4