Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаПРОРОК ДАНИИЛЫН КНИГАЖЕ | КНИГА ПРОРОКА ДАНИИЛА |
3 Глава | Глава 3 |
| 1 Навуходоносор кугыжа кудло кынергут кӱкшытан, куд кынергут лопкытан шӧртньӧ статуйым ыштен да тудым Вавилон кундемыште улшо Деира тӧрверыште шогалтен. | 1Царь Навуходоносор сделал золотой истукан, вышиною в шестьдесят локтей, шириною в шесть локтей, поставил его на поле Деире, в области Вавилонской. |
| 2 Вара Навуходоносор кугыжа шке онжо-влакым – сатрап, кундемвуй, тӧра, судья, казначей, каҥашпуышо да орол вуйлатыше-влакым – ӱжаш колтен. Нуно кугыжан шогалтыме статуйжо лӱмеш ыштыме пайремыш толшаш улыт улмаш. | 2И послал царь Навуходоносор собрать сатрапов, наместников, воевод, верховных судей, казнохранителей, законоведцев, блюстителей суда и всех областных правителей, чтобы они пришли на торжественное открытие истукана, которого поставил царь Навуходоносор. |
| 3 Сатрап, кундемвуй, тӧра, судья, казначей, каҥашпуышо, орол вуйлатыше-влак – чыла тӧра – Навуходоносор кугыжан шогалтыме статуйжо лӱмеш ыштыме пайремыш погыненыт да тиде статуй ончылно шогалыныт. | 3И собрались сатрапы, наместники, военачальники, верховные судьи, казнохранители, законоведцы, блюстители суда и все областные правители на открытие истукана, которого Навуходоносор царь поставил, и стали перед истуканом, которого воздвиг Навуходоносор. |
| 4 Тунам увертарыше еҥ кугу йӱкын каласен: «Чыла калык, тукым да йылме гыч улшо еҥ-влак, кугыжан кӱштымашыжым колыштса! | 4Тогда глашатай громко воскликнул: объявляется вам, народы, племена и языки: |
| 5 Кунам те пуч, шиялтыш, кӱсле, арфе, лира, тӱмыр да моло семӱзгар йӱкым колыда, тунамак кумык вочса да Навуходоносор кугыжан шогалтыме статуйжылан вуйдам савыза! | 5в то время, как услышите звук трубы, свирели, цитры, цевницы, гуслей и симфонии и всяких музыкальных орудий, падите и поклонитесь золотому истукану, которого поставил царь Навуходоносор. |
| 6 А кӧ кумык ок воч да вуйжым ок саве, тунамак тулан коҥгаш кудалтыме лиеш!» | 6А кто не падет и не поклонится, тотчас брошен будет в печь, раскаленную огнем. |
| 7 Сандене, пуч, шиялтыш, кӱсле, арфе, лира да моло семӱзгар йӱкым колмеке, чыла калык, тукым да йылме гыч улшо еҥ-влак кумык возыныт да Навуходоносор кугыжан шогалтыме статуйжылан вуйыштым савеныт. | 7Посему, когда все народы услышали звук трубы, свирели, цитры, цевницы, гуслей и всякого рода музыкальных орудий, то пали все народы, племена и языки, и поклонились золотому истукану, которого поставил Навуходоносор царь. |
| 8 Но Халдейысе мунлыеҥ-влак кокла гыч икмынярын толыныт да иудей-шамыч ӱмбаке чогеныт. | 8В это самое время приступили некоторые из Халдеев и донесли на Иудеев. |
| 9 Нуно Навуходоносор кугыжалан каласеныт: «Кугыжа, эсен лий! | 9Они сказали царю Навуходоносору: царь, вовеки живи! |
| 10 Тый, кугыжа, кӱштымашым пуэнат: кажныже, кӧ пуч, шиялтыш, кӱсле, арфе, лира, тӱмыр да моло семӱзгар йӱкым колеш – кумык вочшаш да шӧртньӧ статуйлан вуйжым савышаш, | 10Ты, царь, дал повеление, чтобы каждый человек, который услышит звук трубы, свирели, цитры, цевницы, гуслей и симфонии и всякого рода музыкальных орудий, пал и поклонился золотому истукану; |
| 11 а кӧ ок воч да вуйжым ок саве, тыгайым тулан коҥгаш кудалтыман. | 11а кто не падет и не поклонится, тот должен быть брошен в печь, раскаленную огнем. |
| 12 Туге гынат икмыняр иудей, кӧмытым тый Вавилон кундемласе тӱрлӧ пашам вуйлаташ шогалтенат, тыйын кӱштымашетым огыт колышт. Тиде – Седрах, Мисах да Авденаго, нуно юмет-влаклан огыт кумал, шогалтыме шӧртньӧ статуетлан вуйыштым огыт саве». | 12Есть мужи Иудейские, которых ты поставил над делами страны Вавилонской: Седрах, Мисах и Авденаго; эти мужи не повинуются повелению твоему, царь, богам твоим не служат и золотому истукану, которого ты поставил, не поклоняются. |
| 13 Тунам Навуходоносор пеш чот шыдешкен да Седрахым, Мисахым да Авденагом кондаш кӱштен. Нуным кугыжа деке конденыт, | 13Тогда Навуходоносор во гневе и ярости повелел привести Седраха, Мисаха и Авденаго; и приведены были эти мужи к царю. |
| 14 да Навуходоносор йодын: «Седрах, Мисах, Авденаго, тиде чынак мо – те мыйын юмем-влаклан огыда кумал, шогалтыме шӧртньӧ статуемлан вуйдам огыда саве? | 14Навуходоносор сказал им: с умыслом ли вы, Седрах, Мисах и Авденаго, богам моим не служите, и золотому истукану, которого я поставил, не поклоняетесь? |
| 15 Кызытак, те ямде улыда гын, кунам пуч, шиялтыш, кӱсле, арфе, лира, тӱмыр да моло тӱрлӧ семӱзгар йӱкым колыда – кумык вочса да мыйын ыштыме шӧртньӧ юмемлан вуйдам савыза. Тидым огыда ыште гын, тендам кызытак тулан коҥгаш кудалтат. Тунам могай Юмо тендам мыйын кидем деч утара?» | 15Отныне, если вы готовы, как скоро услышите звук трубы, свирели, цитры, цевницы, гуслей, симфонии и всякого рода музыкальных орудий, падите и поклонитесь истукану, которого я сделал; если же не поклонитесь, то в тот же час брошены будете в печь, раскаленную огнем, и тогда какой Бог избавит вас от руки моей? |
| 16 Седрах, Мисах да Авденаго Навуходоносор кугыжалан тыге вашештеныт: «Тидлан вашмутым пуашыжат ок кӱл. | 16И отвечали Седрах, Мисах и Авденаго, и сказали царю Навуходоносору: нет нужды нам отвечать тебе на это. |
| 17 Мемнан Юмына, Кӧлан ме кумалына, мемнам тулан коҥга гыч утарен кертеш, тыйын кидет дечат, кугыжа, утара. | 17Бог наш, Которому мы служим, силен спасти нас от печи, раскаленной огнем, и от руки твоей, царь, избавит. |
| 18 Но ок утаре гынат, кугыжа, пален лий: ме тыйын юмет-влаклан кумалаш огына тӱҥал, шогалтыме шӧртньӧ статуетланат вуйнам огына саве». | 18Если же и не будет того, то да будет известно тебе, царь, что мы богам твоим служить не будем и золотому истукану, которого ты поставил, не поклонимся. |
| 19 Тунам Навуходоносор кугыжа Седрахлан, Мисахлан да Авденаголан пеш чот сырен, кугу шыдыж деч чурийжат вашталтын. Коҥгам молгунамсе деч шым пачаш чотрак олташ | 19Тогда Навуходоносор исполнился ярости, и вид лица его изменился на Седраха, Мисаха и Авденаго, и он повелел разжечь печь в семь раз сильнее, нежели как обыкновенно разжигали ее, |
| 20 да сарзыж-влак кокла гыч эн вияныштлан Седрахым, Мисахым да Авденагом кылдаш да тулан коҥгаш кудалташ кӱштен. | 20и самым сильным мужам из войска своего приказал связать Седраха, Мисаха и Авденаго и бросить их в печь, раскаленную огнем. |
| 21 Тунам нине пӧръеҥ-влакым кылденыт да чийыме тувырышт, ӱмбал вургем ден вуйчиемышт денак тулан коҥгаш кудалтеныт. | 21Тогда мужи сии связаны были в исподнем и верхнем платье своем, в головных повязках и в прочих одеждах своих, и брошены в печь, раскаленную огнем. |
| 22 Кугыжан пеҥгыде кӱштымашыже почеш коҥга пеш чот олтымо лийын, сандене тулйылме Седрахым, Мисахым да Авденагом коҥга дек кондышо еҥ-влакым когартен пуштын. | 22И как повеление царя было строго, и печь раскалена была чрезвычайно, то пламя огня убило тех людей, которые бросали Седраха, Мисаха и Авденаго. |
| 23 А нине кумытын – кылдыме Седрах, Мисах да Авденаго – тулан коҥгаш камвозыныт. | 23А сии три мужа, Седрах, Мисах и Авденаго, упали в раскаленную огнем печь связанные. |
| 24 [Юмым чапландарен да Господьым моктен, нуно тулйылме коклаште коштыныт.*а | 24Навуходоносор царь изумился, и поспешно встал, и сказал вельможам своим: не троих ли мужей бросили мы в огонь связанными? Они в ответ сказали царю: истинно так, царь! |
| 25 Азарий шогалын, тул лоҥгаште умшажым почын да тыге кумалын: | 25На это он сказал: вот, я вижу четырех мужей несвязанных, ходящих среди огня, и нет им вреда; и вид четвертого подобен сыну Божию. |
| 26 «Моктымо улат Тый, ача-кочанан Господь Юмыжо, лӱмет Тыйын курымеш моктымо да чапландарыме! | 26Тогда подошел Навуходоносор к устью печи, раскаленной огнем, и сказал: Седрах, Мисах и Авденаго, рабы Бога Всевышнего! выйдите и подойдите! Тогда Седрах, Мисах и Авденаго вышли из среды огня. |
| 27 Мемнан дене ыштыме чыла пашаштет Тый чын ыштыше улат! Тыйын паша ден судет-влак чынле, корнет-влак тура улыт. | 27И, собравшись, сатрапы, наместники, военачальники и советники царя усмотрели, что над телами мужей сих огонь не имел силы, и волосы на голове не опалены, и одежды их не изменились, и даже запаха огня не было от них. |
| 28 Мемнам да ача-кочанан Иерусалим олаштым наказатлен, Тый чыла шотыштат чын судым ыштенат – мемнан дене чыла тидым сулыкланна верч чын судитлен ыштенат. | 28Тогда Навуходоносор сказал: благословен Бог Седраха, Мисаха и Авденаго, Который |
| 29 Вет ме, Тый дечет кораҥын, сулыкыш пуренна, осалым ыштенна, титакан лийынна. | 29И от меня дается повеление, чтобы из всякого народа, племени и языка кто произнесет хулу на Бога Седраха, Мисаха и Авденаго, был изрублен в куски, и дом его обращен в развалины, ибо нет иного бога, который мог бы так спасать. |
| 30 Ме кӱштымашет-влакым колыштын огынал, нунын почеш илен огынал. Мыланна сайлыкым кондышо шӱдымашет-влакым ме шуктен шоген огынал. | 30Тогда царь возвысил Седраха, Мисаха и Авденаго в стране Вавилонской. |
| 31 Чыла, мом мемнан ӱмбаке конденат, мом Тый мемнан дене ыштенат, чын суд почеш шуктенат. | |
| 32 Тый мемнам законым шотлыдымо тушманлан, эн шыде вуянче-влаклан, мландымбалне эн осал да чын огыл ыштыше кугыжалан пуэнат. | |
| 33 Сандене ме кызыт умшанамат почын огына керт, ме, Тыйын тарзет да Тыйым шотлышо-влак, воштылчык ден мыскылтышыш савырненна. | |
| 34 Но шке лӱметлан кӧра мемнам курымешлан ит кодо, шке ойпидышетым ит пудырто. | |
| 35 Шке йӧратыме Аврааметлан, Исаак тарзетлан да святой Израилетлан кӧра мемнан деч шке порылыкетым ит нал, | |
| 36 вет Тый нунылан манынат: ”Тукымдам кавасе шӱдыр-влак наре, теҥыз серысе ошма пырче наре шукемдем”. | |
| 37 Чыла калык коклаште, Господь, ме эн изи лийынна, сулыкланна кӧра тӱня мучко ӱлыкшемдыме улына. | |
| 38 Тылат надырым кондаш да поро кумылетым муаш манын, кызыт мемнан вуйлатышынат, пророк ден оннат, йӱлалтен пуымо надыр ден моло надырнат, пӧлек ден фимиамнат, святой вернат уке. | |
| 39 Но кызыт, кунам ме ойгаҥше шӱман да ӱҥышемше шӱлышан улына, Тый кумалмына деке поро кумылан лий ыле! | |
| 40 Тиде надырна Тыйын ончылнет тага ден ӱшкыж-влакым йӱлалтен пуымо да шуко тӱжем коя шорыкым надырлан кондымо семын Тыланет келшыше лийже, вет Тыланет инаныше-влак намысыш огыт пуро. | |
| 41 Ынде ме уло шӱм-чонна дене Тыйын почешет каена, Тый дечет лӱдаш да чуриетым кычалаш тӱҥалына. | |
| 42 | |
| 43 Господь, мемнам намысыш ит пурто, но мемнан дене шке чаманымашет да шуко порылыкет почеш ыште, ӧрыктарыше пашат дене мемнам утаре да шке лӱметлан чапым кондо! | |
| 44 Тыйын тарзет-влаклан осалым ыштыше-шамычым тек намыс леведеш, тек нуно вожылмашыш пурат да куатышт йомеш, вийышт шалатыме лиеш, | |
| 45 тек чылан пален налыт: Тый гына тӱня мучко чапланыше Господь Юмо улат!» | |
| 46 А тиде жапыште кугыжан тарзыже-влак, кӧмыт нине пӧръеҥ-шамычым тулыш кудалтеныт, коҥгаш нефтьым, кишым, муштовым да оргажым кышкен шогеныт. | |
| 47 Коҥга ӱмбалне тулйылме нылле индеш кынергутлан нӧлталтын | |
| 48 да чот тӱргалтын, коҥга деке чак шогышо Халдейысе мунлыеҥ-влакым йӱлалтен пуштын. | |
| 49 Но Азарий да пеленже улшо-влак дене пырля коҥгаш Господьын Суксыжо волен, | |
| 50 коҥга гыч тулйылмым луктын кудалтен да коҥга покшелне пуалын вӱдыжтарыше мардеж гайым ыштен, сандене тул нунын дек йӧршеш тӱкнен огыл, нимогай зияным ыштен огыл да нуным аптыранымашыш пуртен огыл. | |
| 51 Тунам нуно кумытын коҥга кӧргыштӧ ик йӱк дене, Юмым моктен да чапландарен, тыге муралтеныт: | |
| 52 «Моктымо улат Тый, ача-кочанан Господь Юмыжо, курымеш чаплыме да кӱш нӧлталме! Тыйын чапланыше святой лӱмет чапландарыме, курымеш чот моктымо, кӱш нӧлталме! | |
| 53 Моктымо улат Тый чапланыше святой храмыштет, курымеш чот моктымо да чапландарыме! | |
| 54 Моктымо улат Тый, пундашдыме келгыт-влакым ужшо, херувим-шамыч ӱмбалне шинчыше, курымеш чот моктымо, кӱш нӧлталме! | |
| 55 Моктымо улат Тый шке кугыжанышетын престолыштыжо, курымеш чот моктымо, кӱш нӧлталме! | |
| 56 Моктымо улат Тый кава кӱкшытыштӧ, курымеш чот моктымо, кӱш нӧлталме! | |
| 57 Чылан, кӧм Господь ыштен, Тудым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 58 Господьын Суксыжо-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 59 Пылпомыш-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 60 Пылпомыш ӱмбалне улшо чыла вӱд, Господьым чапландаре, курымеш Тудым моктен муро! | |
| 61 Господьын куатше-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 62 Кече ден тылзе, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 63 Кавасе шӱдыр-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 64 Чыла йӱр ден лупс, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 65 Мардеж-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 66 Тул ден шокшо, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 67 Йӱштӧ ден шокшо, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 68 Лупс ден покшым, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 69 Йӱд ден кече, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 70 Волгыдо ден пычкемыш, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 71 Ий ден йӱштӧ, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 72 Пӧрш ден лум, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 73 Волгенче ден пыл-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 74 Тек мланде Господьым чапландара, курымеш Тудым моктен мура! | |
| 75 Курык ден чоҥгата-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 76 Мландымбалысе кушкыл-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 77 Памаш-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 78 Теҥыз ден эҥер-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 79 Кугу кит ден вӱдыштӧ коштшо-шамыч, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 81 Чыла янлык ден вольык, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 82 Айдеме эрге-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 83 Израиль, Господьым чапландаре, курымеш Тудым моктен муро! | |
| 84 Господьын иерейже-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 85 Господьын тарзыже-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 86 Чын ыштыше еҥ-влакын шӱлыш ден чонышт, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 87 Чын ыштыше да ӱҥышӧ шӱман-влак, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! | |
| 88 Ананий, Азарий да Мисаил, Господьым чапландарыза, курымеш Тудым моктен мурыза! Вет Тудо мемнам вес тӱня гыч луктын, колымашын кидше деч утарен, коҥган йӱлышӧ тулйолкынжо деч саклен, тул лоҥга гыч мемнам утарен! | |
| 89 Чаплыза Господьым, вет Тудо поро, Тудын порылыкшо курымеш! | |
| 90 Господьым жаплыше-влак, юмо-влакын Юмыштым чапландарыза, мурыза да моктыза, вет Тудын порылыкшо курымеш!» | |
| 91 Нунын мурымыштым колын,] Навуходоносор кугыжа пеш чот ӧрын, писын кынел шогалын да шке каҥашпуышыжо-влак деч йодын: «Ме тулыш кум еҥым огыл мо кылден кудалтенна?» Нунышт кугыжалан вашештеныт: «Туге, кугыжа!» | |
| 92 Тудо каласен: «А мый тул лоҥгаште коштшо ныл еҥым ужам. Нуным кылдыме огыл, нунын дене нимогай зиян лийын огыл, нылымшыже Юмын эргыла коеш». | |
| 93 Тунам Навуходоносор тулан коҥга аҥ деке лишемын да кычкыралын: «Седрах, Мисах да Авденаго, Чыла деч Кӱшылысӧ Юмын тарзыже-влак, лекса тушечын да тышке толза!» Седрах, Мисах да Авденаго тул лоҥга гыч лектыныт. | |
| 94 Сатрап, кундемвуй, тӧра да кугыжан каҥашпуышыжо-влак нунын йыр погыненыт да ужыныт: тул нунын капыштлан нимогай зияным ыштен огыл – ӱпышт йӱлен огыл, вургемышт тичмаш, нунын деч нимогай когаргыше пуш лектын огыл. | |
| 95 Тунам Навуходоносор каласен: «Седрахын, Мисахын да Авденагон Юмышт чапландарыме лийже! Тудо Суксыжым колтен да шке тарзыже-влакым утарен! Нунышт Тудлан инаненыт, кугыжан кӱштымашыжым колыштын огытыл. Шке Юмышт деч моло вес юмылан кумалаш да вуйым саваш огыл манын, нуно шке капыштымат [туллан] пуэныт. | |
| 96 Чыла калыклан, тукымлан да йылмылан мый кӱштымашым пуэм: кӧ Седрахын, Мисахын да Авденагон Юмыштым шӱктарен ойла, тудын капшым ужашын руат, пӧртшым шалатат, вет тыге утарен кертше вес юмо уке». | |
| 97 Вара кугыжа Седрах, Мисах да Авденагом Вавилон мландыште тӧралан шогалтен, [нуным кӱшкӧ нӧлталын, кугыжанышысе моло иудейын вуйлатышыштым ыштен]. | |
| 98 «Навуходоносор кугыжа – мландымбалне илыше чыла калык, тукым да йылме гыч улшо еҥ-влаклан: тыланда тыныс да эсенлык лийже! | |
| 99 Могай палдарыше пале ден ӧрыктарыше паша-влакым Чыла деч Кӱшылысӧ Юмо мый денем ыштен, мый тыланда увертарынем. | |
| 100 Могай кугу улыт Тудын палдарыше палыже-влак, могай кӱдыратле улыт Тудын ӧрыктарыше пашаже-влак! Тудын кугыжа кучемвийже – курымаш кучемвий, Тудын озаланымыже – тукым гыч тукымыш!» |
*а 3:24 Еврей але арамей текстыште 24-91 стих-влак уке улыт, нуным грек текст гыч налме.
Глава 3