Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаКОКЫМШО КУРЫМСЕРЫШ КНИГА | ВТОРЯ КНИГА ПАРАЛИПОМЕНОН |
9 Глава | Глава 9 |
| 1 Саван ӱдырамаш кугыжаже, Соломонын чапше нерген колмеке, тудым неле йодыш-влак дене тергаш миен. Тудо Иерусалимыш пеш кугу поянлык дене толын: верблюд-влак ӱмбалан тамлыпушым лукшо настам, пеш шуко шӧртньӧ ден шергакан кӱм конден. Ӱдырамаш кугыжа Соломон дек толын да шонен коштмо чыла йодышыжо шотышто тудын дене кутырен. | 1Царица Савская, услышав о славе Соломона, пришла испытать Соломона загадками в Иерусалим, с весьма большим богатством, и с верблюдами, навьюченными благовониями и множеством золота и драгоценных камней. И пришла к Соломону и беседовала с ним обо всем, что было на сердце у нее. |
| 2 Соломон тудын чыла йодышыжлан вашмутым пуэн: вет кугыжалан палыдыме да умылтарен кертдыме нимоат лийын огыл. | 2И объяснил ей Соломон все слова ее, и не нашлось ничего незнакомого Соломону, чего он не объяснил бы ей. |
| 3 Саван ӱдырамаш кугыжаже Соломонын мунлылыкшым, чоҥымо пӧртшым, | 3И увидела царица Савская мудрость Соломона и дом, который он построил, |
| 4 ӱстелысе кочкышыжым, тарзыже-влакын илыме верыштым, тарзыланымыштым, вургемыштым, аракатемкалыше-влакым да нунын чиемыштым, Господьын храмышкыже кӱзымӧ тошкалтышыжым ужын. Ӱдырамаш кугыжа шкенжым тетла кучен кертын огыл, | 4и пищу за столом его, и жилище рабов его, и чинность служащих ему и одежду их, и виночерпиев его и одежду их, и ход, которым он ходил в дом Господень, --и была она вне себя. |
| 5 тудо Соломонлан каласен: «Мом мый тыйын ыштымет да мунлылыкет нерген шке мландыштем колынам – чыла чын. | 5И сказала царю: верно то, что я слышала в земле моей о делах твоих и о мудрости твоей, |
| 6 Мом колмемлан мый ӱшанен омыл. Но ынде толынам да шке шинчам дене ужам – мылам тыйын мунлылыкет гыч пелыжымат каласен огытыл. Мом колмем деч тый эшеат кӱшнӧ улат! | 6но я не верила словам о них, доколе не пришла и не увидела глазами своими. И вот, мне и вполовину не сказано о множестве мудрости твоей: ты превосходишь молву, какую я слышала. |
| 7 Пиалан улыт тыйын еҥет-влак, пиалан улыт тарзет-шамыч – нуно эре тыйын ончылнет улыт да мунло шомакетым колыт! | 7Блаженны люди твои, и блаженны сии слуги твои, всегда предстоящие пред тобою и слышащие мудрость твою! |
| 8 Моктымо лийже тыйын Господь Юмет! Тудо шке поро кумылжо почеш тыйым Израильын престолышкыжо шынден да, Господь Юметлан служитле манын, тыйым кугыжам ыштен. Тыйын Юмет Израильым йӧрата да тудым курымешлан пеҥгыдемдынеже, сандене Тудо чын суд ден чынлыкым ышташ тудын кугыжажлан тыйым шогалтен!» | 8Да будет благословен Господь Бог твой, Который благоволил посадить тебя на престол Свой в царя у Господа Бога твоего. По любви Бога твоего к Израилю, чтоб утвердить его на веки, Он поставил тебя царем над ним--творить суд и правду. |
| 9 Тудо кугыжалан шӱдӧ коло талант шӧртньым, тыгак пеш шуко тамлыпушан наста ден шергакан кӱм пӧлеклен. Саван ӱдырамаш кугыжажын пӧлеклыме гай тамлыпушан наста Соломонын эше нигунам лийын огыл. | 9И подарила она царю сто двадцать талантов золота и великое множество благовоний и драгоценных камней; и не бывало таких благовоний, какие подарила царица Савская царю Соломону. |
| 10 Хирамын да Соломонын Офир гыч шӧртньым кондышо тарзыже-влак тыгак йошкар пушеҥге ден шергакан кӱ-влакым конден шогеныт. | 10И слуги Хирамовы и слуги Соломоновы, которые привезли золото из Офира, привезли и красного дерева и драгоценных камней. |
| 11 Кугыжа тиде йошкар пушеҥге дене Господьын храмже ден кугыжан пӧртлан тошкалтышым, мурызо-шамычлан кӱсле ден арфым ыштен. Иуда мландыште тыгайже нигунамат ужалтын огыл улмаш. | 11И сделал царь из этого красного дерева лестницы к дому Господню и к дому царскому, и цитры и псалтири для певцов. И не видано было подобного сему прежде в земле Иудейской. |
| 12 Соломонат Саван ӱдырамаш кугыжажлан тудын мом налаш шонымыжым да мом йодмыжым чыла пуэн, тудын кондымо пӧлекше деч шукырак пӧлеклен. Тидын деч вара ӱдырамаш кугыжа тарзыж-влак дене шке мландышкыже каен. | 12Царь же Соломон дал царице Савской все, чего она желала и чего она просила, кроме таких вещей, какие она привезла царю. И она отправилась обратно в землю свою, она и слуги ее. |
| 13 Кажне ийын Соломонлан кудшӱдӧ кудло куд талант шӧртньым конден шогеныт. | 13Весу в золоте, которое приходило к Соломону в один год, было шестьсот шестьдесят шесть талантов золота. |
| 14 Тидын деч посна тудлан сатучо ден купеч-влак тӱленыт, тыгак Аравийысе чыла кугыжа да кундемтӧра-влак шӧртньӧ ден шийым пуэныт. | 14Сверх того, послы и купцы приносили, и все цари Аравийские и начальники областные приносили золото и серебро Соломону. |
| 15 Соломон кугыжа таптыме шӧртньӧ дене кокшӱдӧ кугу авыртышым ыштен. Кажныжлан кудшӱдӧ сикль каен. | 15И сделал царь Соломон двести больших щитов из кованого золота, --по шестисот сиклей кованого золота пошло на каждый щит, -- |
| 16 Таптыме шӧртньӧ дене тыгак изирак кумшӱдӧ авыртышым ыштен. Кажныжлан кумшӱдӧ сикль шӧртньым кучылтын. Нуным Соломон Ливанысе кедр дене ыштыме полатыш шогалтен. | 16и триста щитов меньших из кованого золота, --по триста сиклей золота пошло на каждый щит; и поставил их царь в доме из Ливанского дерева. |
| 17 Эше кугыжа слон лу дене кугу престолым ыштен да яндар шӧртньӧ дене комыжлен. | 17И сделал царь большой престол из слоновой кости и обложил его чистым золотом, |
| 18 Тудын куд тошкалтышыже лийын, а йолым шындыме вержым шӧртньӧ дене ыштен да престол деке пеҥгыдемден. Шинчыме верын кок могырыштыжат кынервуй эҥертыш лийын, нунын воктене кок лев шоген. | 18и шесть ступеней к престолу и золотое подножие, к престолу приделанное, и локотники по обе стороны у места сидения, и двух львов, стоящих возле локотников, |
| 19 Тыгак кажне тошкалтышын кок велныже ик лев дене шоген – чылаже латкокыт. Тыгай [престол] нимогай кугыжанышыште лийын огыл. | 19и еще двенадцать львов, стоящих там на шести ступенях, по обе стороны. Не бывало такого престола ни в одном царстве. |
| 20 Соломонын йӱмӧ чыла атыже шӧртньӧ дене ыштыме улмаш. Тыгак Ливанысе кедр дене ыштыме полатыштат чыла ате-ӱзгар шӧртньӧ лийын, а ший Соломон илыме жапыште аклалтын огыл. | 20И все сосуды для питья у царя Соломона были из золота, и все сосуды в доме из Ливанского дерева были из золота отборного; серебро во дни Соломона вменялось ни во что, |
| 21 Кугыжан корабльже-влак Хирамын еҥже-шамыч дене пырля Фарсисыш коштыныт. Корабль-влак кум ийлан ик гана Фарсис гыч шӧртньӧ ден шийым, слон лум, маймыл ден павлин-шамычым конден шогеныт. | 21ибо корабли царя ходили в Фарсис с слугами Хирама, и в три года раз возвращались корабли из Фарсиса и привозили золото и серебро, слоновую кость и обезьян и павлинов. |
| 22 Соломон шке поянлыкше да мунлылыкшо дене мландымбалысе чыла кугыжам эртен каен. | 22И превзошел царь Соломон всех царей земли богатством и мудростью. |
| 23 Мландымбалысе чыла кугыжа, тудын шӱмышкыжӧ Юмын пыштыме мунлылыкым колышташ манын, Соломон дене вашлиймашым кычалын. | 23И все цари земли искали видеть Соломона, чтобы послушать мудрости его, которую вложил Бог в сердце его. |
| 24 Кажныже шке пӧлекшым конден: ший ден шӧртньӧ арверым, вургемым, саргуралым, тамлыпушан настам, имне ден мулым. Ий гыч ийыш тыге лийын шоген. | 24И каждый из них подносил от себя в дар сосуды серебряные и сосуды золотые и одежды, оружие и благовония, коней и лошаков, из года в год. |
| 25 Соломонын имньыж ден орваже-влаклан ныл тӱжем вӱтаже да латкок тӱжем имнешкыже лийын. Нуным тудо орван сарзывийлан ойырымо олалаште да шкеж дене Иерусалимыште кучен. | 25И было у Соломона четыре тысячи стойл для коней и колесниц и двенадцать тысяч всадников; и он разместил их в городах колесничных и при царе--в Иерусалиме; |
| 26 Евфрат эҥер деч тӱҥалын, Филистим мланде ден Египет чек марте кугыжа-влак чыланат тудын кидше йымалне лийыныт. | 26и господствовал он над всеми царями, от реки Евфрата до земли Филистимской и до пределов Египта. |
| 27 Соломонын кугыжаланымыж годым [шӧртньӧ ден] ший Иерусалимыште тыглай кӱ наре, а кедр гын лоп верыште кушшо ир смоква пушеҥге наре лийыныт. | 27И сделал царь серебро в Иерусалиме равноценным простому камню, а кедры, по их множеству, сделал равноценными сикоморам, которые на низких местах. |
| 28 Имньым тудлан Египет да моло эл гыч конденыт. | 28Коней приводили Соломону из Египта и из всех земель. |
| 29 Соломонын моло пашаже, тӱҥалтыш гыч мучаш марте, пророк Нафанын возымаштыже, Силом гыч Ахийын пророклен ойлымаштыже, ончыкужшо Иоильын Нават эрге Иеровоам нерген ужмо кончымашлаштыже возымо улыт. | 29Прочие деяния Соломоновы, первые и последние, описаны в записях Нафана пророка и в пророчестве Ахии Силомлянина и в видениях прозорливца Иоиля о Иеровоаме, сыне Наватовом. |
| 30 Соломон Иерусалимыште пӱтынь Израиль дене нылле ий кугыжаланен. | 30Царствовал же Соломон в Иерусалиме над всем Израилем сорок лет. |
| 31 Вара Соломон шке кугезыж-влак деке ушнен, тудым Давид ачажын олаштыже тоеныт. Тудын олмеш кугыжалан Ровоам эргыже шогалын. | 31И почил Соломон с отцами своими, и похоронили его в городе Давида, отца его. И воцарился Ровоам, сын его, вместо него. |
Глава 9