Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаКУГЫЖАНЫШ-ВЛАКЫН НЫЛЫМШЕ КНИГАШТ | ЧЕТВЕРТАЯ КНИГА ЦАРСТВ |
23 Глава | Глава 23 |
| 1 Тунам кугыжа шкеж деке Иуда ден Иерусалимын чыла кугуракшым погаш кӱштен. | 1И послал царь, и собрали к нему всех старейшин Иуды и Иерусалима. |
| 2 Тудо Господьын пӧртышкыжӧ каен, почешыже Иуда тукым еҥ ден Иерусалимыште илыше-влак, иерей-шамыч, пророк-влак – уло калык, изи гыч кугу марте – миеныт. Кугыжа нунылан Господьын пӧртыштӧ мумо ойпидыш книгаште мом возымым лудын лектын. | 2И пошел царь в дом Господень, и все Иудеи, и все жители Иерусалима с ним, и священники, и пророки, и весь народ, от малого до большого, и прочел вслух их все слова книги завета, найденной в доме Господнем. |
| 3 Вара кугыжа кӱкшӧ верыш шогалын да Господь чурий ончылно ойпидышым ыштен: Господьлан ӱшанле лияш, Тудын кӱштымашыже, сугыньжо да пунчалже-влакым уло шӱм-чон дене шуктен шогаш, тиде книгаште возымо ойпидышын чыла мутшым шукташ. Тиде ойпидышыш уло калык ушнен. | 3Потом стал царь на возвышенное место и заключил пред лицем Господним завет--последовать Господу и соблюдать заповеди Его и откровения Его и уставы Его от всего сердца и от всей души, чтобы выполнить слова завета сего, написанные в книге сей. И весь народ вступил в завет. |
| 4 Иосий кугыжа кугу иерей Хелкий ден моло иерейлан, тыгак капка орол-шамычлан Господьын храмже гыч Ваал, Ашера да кавасе шӱдыр-влак лӱмеш ыштыме чыла арверым лукташ кӱштен. Нуным Иерусалим деч ӧрдыжтӧ Кедрон лапверыште йӱлалтеныт, а ломыжыштым Вефильыш наҥгаеныт. | 4И повелел царь Хелкии первосвященнику и вторым священникам и стоящим на страже у порога вынести из храма Господня все вещи, сделанные для Ваала и для Астарты и для всего воинства небесного, и сжег их за Иерусалимом в долине Кедрон, и велел прах их отнести в Вефиль. |
| 5 Иуда мландысе олалаште да Иерусалим йыр улшо кӱкшакаласе кумалме верлаште Иуда кугыжа-влакын тӱтыраш шогалтыме онаеҥыштым – Вааллан, кече ден тылзылан, кавасе шӱдыр-влаклан тӱтырышӧ онаеҥ-шамычым – Иосий кораҥден. | 5И отставил жрецов, которых поставили цари Иудейские, чтобы совершать курения на высотах в городах Иудейских и окрестностях Иерусалима, --и которые кадили Ваалу, солнцу, и луне, и созвездиям, и всему воинству небесному; |
| 6 Тудо Господьын пӧртшӧ гыч Ашера меҥгым луктын да Иерусалим деч ӧрдыжкӧ Кедрон йогын дек наҥгаен. Тушто тудым йӱлалтен да пуракыш савырен, а пуракшым тыглай калыкым тойымо шӱгарлаш кудалтен. | 6и вынес Астарту из дома Господня за Иерусалим к потоку Кедрону, и сжег ее у потока Кедрона, и истер ее в прах, и бросил прах ее на кладбище общенародное; |
| 7 Тудо тыгак Господьын храмже пелен улшо пӧлем-влакым шалатен. Туштыжо кумалме верлаште яжарланыше пӧръеҥ-шамыч иленыт, туштак ӱдырамаш-влак Ашералан вургемым куэныт улмаш. | 7и разрушил домы блудилищные, которые были при храме Господнем, где женщины ткали одежды для Астарты; |
| 8 Иосий Иуда мландысе олала гыч чыла иерейым конден, а нунын кӱкшакаласе кумалме верлаштым Гева гыч Вирсавий марте шакшылен, туштыжо нуно тӱтыреныт улмаш. Тудо тыгак капка воктенысе кумалме вер-влакым шалатен. Нуныжо ола вуйлатыше Иисусын капкашкыже пурымаште да ола капка-влакын шола велнышт лийыныт. | 8и вывел всех жрецов из городов Иудейских, и осквернил высоты, на которых совершали курения жрецы, от Гевы до Вирсавии, и разрушил высоты пред воротами, --ту, которая у входа в ворота Иисуса градоначальника, и ту, которая на левой стороне у городских ворот. |
| 9 Ондак кӱкшакалаште служитлыше иерей-влак Господьын Иерусалимысе жертвенникыштыже надырым конден кертын огытыл гынат, нуно иерей иза-шольышт дене пырля шергиндым кочкыныт. | 9Впрочем жрецы высот не приносили жертв на жертвеннике Господнем в Иерусалиме, опресноки же ели вместе с братьями своими. |
| 10 Тетла нигӧат шке эргыжым але ӱдыржым Молохлан тул гоч ынже колто манын, Иосий кугыжа Енном лапверыште улшо Тофетым*а шакшылен. | 10И осквернил он Тофет, что на долине сыновей Еннома, чтобы никто не проводил сына своего и дочери своей чрез огонь Молоху; |
| 11 Тудо тыгак Господьын храмыш пурымаште улшо имне-влакым кораҥден, нуным Иуда кугыжа-шамыч кече лӱмеш шогалтеныт улмаш. Имне-влак кудывечыште Нефан-Мелех евнухын пӧлемже воктене шогеныт. А кечылан пӧлеклыме орва-шамычым кугыжа йӱлалтен. | 11и отменил коней, которых ставили цари Иудейские солнцу пред входом в дом Господень близ комнат Нефан-Мелеха евнуха, что в Фаруриме, колесницы же солнца сжег огнем. |
| 12 Тудо Ахазын кӱшыл пӧлемжын леведыш ӱмбалныже Иуда кугыжа-влакын ыштыме жертвенникыштым, тыгак Господьын пӧртшын кок кудывечыштыжат Манассийын ыштыме жертвенникше-влакым пытарен. Кугыжа нуным ужашын шалатен, пуракыш савырен да Кедрон йогыныш кудалтен. | 12И жертвенники на кровле горницы Ахазовой, которые сделали цари Иудейские, и жертвенники, которые сделал Манассия на обоих дворах дома Господня, разрушил царь, и низверг оттуда, и бросил прах их в поток Кедрон. |
| 13 Эше Иерусалим деч эрвелныла, Елеон курык деч кечывалвелныла, улшо кӱкшакаласе кумалме вер-влакым шакшылен. Израиль кугыжа Соломон нуным Астарталан, сидонян-шамычын йырнык юмыштлан, Хамослан – моав-влакын йырнык юмыштлан да Милхомлан, аммон-шамычын йырнык юмыштлан, чоҥен улмаш. | 13И высоты, которые пред Иерусалимом, направо от Масличной горы, которые устроил Соломон, царь Израилев, Астарте, мерзости Сидонской, и Хамосу, мерзости Моавитской, и Милхому, мерзости Аммонитской, осквернил царь; |
| 14 Иосий онакӱ-влакым шалатен, Ашера меҥге-шамычым сӱмырен да нине верым айдеме лу дене темен. | 14и изломал статуи, и срубил дубравы, и наполнил место их костями человеческими. |
| 15 Тудо Вефильысе жертвенникым пытарен, тыгак Израильым сулыкыш пуртышо Нават эрге Иеровоамын кӱкшакаште чоҥымо кумалме вержым шалатен. Вара тудым йӱлалтен да пуракыш савырен, тыгак Ашера меҥгым йӱлалтен. | 15Также и жертвенник, который в Вефиле, высоту, устроенную Иеровоамом, сыном Наватовым, который ввел Израиля в грех, --также и жертвенник тот и высоту он разрушил, и сжег сию высоту, стер в прах, и сжег дубраву. |
| 16 Тидын деч вара Иосий йырым-йыр ончалын да курыкышто улшо шӱгар-влакым ужын. Тудо тушеч лу-влакым лукташ кӱштен да, жертвенникым шакшылаш манын, нуным тушан йӱлалтен. Тыге Юмын еҥын ончылгоч каласыме Господьын шомакше шукталтын. [Тиде шомакым тудо Иеровоамын пайрем гутлаште жертвенник ончылно шогымыж годым ойлен улмаш. Вара Иосий савырнен да тиде лийшаш нерген каласыше Юмын еҥын шӱгаржым ужын.] | 16И взглянул Иосия и увидел могилы, которые были там на горе, и послал и взял кости из могил, и сжег на жертвеннике, и осквернил его по слову Господню, которое провозгласил человек Божий, предрекший события сии. |
| 17 «Тиде могай шарныктыш кӱм мый ужам?» – йодын Иосий. «Тиде Юмын еҥын шӱгарже, – вашештеныт олаште илыше-влак. – Тудо Иуда мланде гыч толын да Вефильысе жертвенник дене мом ыштыметым ончылгоч увертарен коден». | 17и сказал Иосия: что это за памятник, который я вижу? И сказали ему жители города: это могила человека Божия, который приходил из Иудеи и провозгласил о том, что ты делаешь над жертвенником Вефильским. |
| 18 Кугыжа каласен: «Лулегыжым нигӧ ынже тӱкале, тек тудо ласкан кия». Иосийын еҥже-шамыч тудын лулегыжым, тыгак Самарий гыч толшо пророкын лулегыжым тӱкен огытыл. | 18И сказал он: оставьте его в покое, никто не трогай костей его. И сохранили кости его и кости пророка, который приходил из Самарии. |
| 19 Эше Иосий Самарий олалаште улшо кӱкшакасе кумалме верлам шалатен. Господьын шыдыжым луктын, нуным Израиль кугыжа-влак чоҥеныт улмаш. Мом Иосий Вефильыште ыштен, тидымак нунын денат ыштен. | 19Также и все капища высот в городах Самарийских, которые построили цари Израильские, прогневляя Господа, разрушил Иосия, и сделал с ними то же, что сделал в Вефиле; |
| 20 Нине кумалме верыште улшо чыла иерейым Иосий жертвенник-шамыч ӱмбалан шӱшкылын да тушанак айдеме лу-влакым йӱлалтен. Тидын деч вара тудо Иерусалимыш пӧртылын. | 20и заколол всех жрецов высот, которые там были, на жертвенниках, и сожег кости человеческие на них, --и возвратился в Иерусалим. |
| 21 Кугыжа уло калыклан кӱштен каласен: «Тиде ойпидыш книгаште возымо семынак шке Господь Юмыда лӱмеш Кугече пайремым эртарыза». | 21И повелел царь всему народу, сказав: `совершите пасху Господу Богу вашему, как написано в сей книге завета', -- |
| 22 Израильым судья-влак вуйлатыме жап деч вара, Израиль ден Иуда кугыжа-шамычын вуйлатымышт годым тыгай Кугече пайремым эртарен огытыл. | 22потому что не была совершена такая пасха от дней судей, которые судили Израиля, и во все дни царей Израильских и царей Иудейских; |
| 23 Иосий кугыжан латкандашымше ий вуйлатымыж годым тиде Кугече пайремым Господь лӱмеш Иерусалимыште пайремленыт. | 23а в восемнадцатый год царя Иосии была совершена сия пасха Господу в Иерусалиме. |
| 24 Колышын чонжым ӱжын лукшо ден юзыланыше-влакым, тыгак шояк юмо ден тӱрлӧ полганым*б да чыла моло йырныкым – нунышт Иуда мландыште да Иерусалимыште лийыныт – Иосий чылаштым пытарен. Тыге тудо иерей Хелкийын Господьын пӧртыштыжӧ мумо книгаште возымо законын шомакшым шуктен. | 24И вызывателей мертвых, и волшебников, и терафимов, и идолов, и все мерзости, которые появлялись в земле Иудейской и в Иерусалиме, истребил Иосия, чтоб исполнить слова закона, написанные в книге, которую нашел Хелкия священник в доме Господнем. |
| 25 Господь деке тыге уло шӱм дене, уло чон дене да уло вий дене савырныше, Моисейын законжым чыла шотыштат шуктышо тыгай кугыжа тудын деч ончычат, тудын деч варат лийын огыл. | 25Подобного ему не было царя прежде его, который обратился бы к Господу всем сердцем своим, и всею душею своею, и всеми силами своими, по всему закону Моисееву; и после него не восстал подобный ему. |
| 26 Но Господьын кугу шыдыже садак лушкен огыл. Манассийын Господьым шыдештарыше чыла осал пашажлан кӧра Иудалан шыде тулжо тугак йӱлен. | 26Однакож Господь не отложил великой ярости гнева Своего, какою воспылал гнев Его на Иуду за все оскорбления, какими прогневал Его Манассия. |
| 27 Господь каласен: «Израильым кораҥдыме семын Мый шке чурием деч Иудамат кораҥдем. Ойырен налме тиде Иерусалим олам, тыгак ”тыште Мыйын лӱмем илаш тӱҥалеш” манын каласыме тиде пӧртым Мый коден каем». | 27И сказал Господь: и Иуду отрину от лица Моего, как отринул Я Израиля, и отвергну город сей Иерусалим, который Я избрал, и дом, о котором Я сказал: `будет имя Мое там'. |
| 28 Иосийын моло пашаже да чыла мом ыштымыже нерген «Иуда кугыжа-влакын курымсерыш книгаштышт» возымо. | 28Прочее об Иосии и обо всем, что он сделал, написано в летописи царей Иудейских. |
| 29 Иосий кугыжаланыме годым фараон Нехао, Египет кугыжа, Ассирий кугыжа ваштареш Евфрат эҥер дек толын. Тудын ваштареш Иосий кугыжа лектын. Мегиддошто Иосийым ужмекше, фараон тудым пуштын. | 29Во дни его пошел фараон Нехао, царь Египетский, против царя Ассирийского на реку Евфрат. И вышел царь Иосия навстречу ему, и тот умертвил его в Мегиддоне, когда увидел его. |
| 30 Иосийын тарзыже-влак тудын капшым Мегиддо гыч Иерусалимыш конденыт да шке шӱгарешыже тоеныт. Элысе калык Иосийын Иоахаз эргыжым налын, шӱрен палемден да ачаже олмеш кугыжалан шогалтен. | 30И рабы его повезли его мертвого из Мегиддона, и привезли его в Иерусалим, и похоронили его в гробнице его. И взял народ земли Иоахаза, сына Иосиина, и помазали его и воцарили его вместо отца его. |
| 31 Престолыш шичмыж годым Иоахаз коло кум ияш лийын. Тудо Иерусалимыште кум тылзе кугыжаланен. Аважын лӱмжӧ Хамуталь, тудо Ливна гыч Иеремийын ӱдыржӧ лийын. | 31Двадцати трех лет был Иоахаз, когда воцарился, и три месяца царствовал в Иерусалиме; имя матери его Хамуталь, дочь Иеремии, из Ливны. |
| 32 Ача-кочаж-влак семын Иоахаз Господь ончылно шуко осал пашам ыштен. | 32И делал он неугодное в очах Господних во всем так, как делали отцы его. |
| 33 Иоахаз Иерусалимыште ынже кугыжалане манын, фараон Нехао тудым Емаф мландысе Ривла олаште руалтен кучен. Иудалан фараон шӱдӧ талант шийым да [шӱдӧ] талант шӧртньым тӱлаш палемден. | 33И задержал его фараон Нехао в Ривле, в земле Емафской, чтобы он не царствовал в Иерусалиме, --и наложил пени на землю сто талантов серебра и талантов золота. |
| 34 Фараон Нехао Иосий олмеш кугыжалан Елиаким эргыжым шогалтен да тудлан Иоаким лӱмым пуэн. А Иоахазым Египетыш наҥгаен, да тудо тушто колен. | 34И воцарил фараон Нехао Елиакима, сына Иосиина, вместо Иосии, отца его, и переменил имя его на Иоакима; Иоахаза же взял и отвел в Египет, где он и умер. |
| 35 Иоаким фараонлан ший ден шӧртньым тӱлен шоген. Фараонын мыняр йодмыжым погаш манын, кугыжа йозакым элысе калыклан тӱлыктен. Кӧн могай погыжым ончен, тудо кажныж деч фараон Нехаолан ший ден шӧртньым поген. | 35И серебро и золото давал Иоаким фараону; он сделал оценку земле, чтобы давать серебро по приказанию фараона; от каждого из народа земли, по оценке своей, он взыскивал серебро и золото для того, чтобы отдавать фараону Нехао. |
| 36 Кугыжалан шогалмыж годым Иоаким коло вич ияш лийын. Тудо Иерусалимыште латик ий кугыжаланен. Аважын лӱмжӧ Зебудда, тудо Рума гыч Федаийын ӱдыржӧ лийын. | 36Двадцати пяти лет был Иоаким, когда воцарился, и одиннадцать лет царствовал в Иерусалиме; имя матери его Зебудда, дочь Федаии, из Румы. |
| 37 Иоаким ача-кочаж-влак семынак Господь ончылно шуко осал пашам ыштен. | 37И делал он неугодное в очах Господних во всем так, как делали отцы его. |
*а 23:10 Тофет – тиде верыште Иерусалимыште илыше-влак Молохлан кумалмышт годым шке йочаштым надырлан конденыт.
*б 23:24 Полган – истукан.
Глава 23