Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаКУГЫЖАНЫШ-ВЛАКЫН КУМШО КНИГАШТ | ТРЕТЬЯ КНИГА ЦАРСТВ |
10 Глава | Глава 10 |
| 1 Саван ӱдырамаш кугыжаже, Соломонын Господьын лӱмжылан чапым кондымыж нерген колмеке, тудым неле йодыш-влак дене тергаш миен. | 1Царица Савская, услышав о славе Соломона во имя Господа, пришла испытать его загадками. |
| 2 Тудо Иерусалимыш пеш кугу поянлык дене толын: верблюд-влак ӱмбалан тамлыпушым лукшо настам,*а пеш шуко шӧртньӧ ден шергакан кӱм конден. Ӱдырамаш кугыжа Соломон дек толын да шонен коштмо чыла йодышыжо шотышто тудын дене кутырен. | 2И пришла она в Иерусалим с весьма большим богатством: верблюды навьючены были благовониями и великим множеством золота и драгоценными камнями; и пришла к Соломону и беседовала с ним обо всем, что было у нее на сердце. |
| 3 Соломон тудын чыла йодышыжлан вашмутым пуэн: кугыжалан палыдыме, умылтарен кертдыме нимоат лийын огыл. | 3И объяснил ей Соломон все слова ее, и не было ничего незнакомого царю, чего бы он не изъяснил ей. |
| 4 Саван ӱдырамаш кугыжаже Соломонын чыла шотыштат мунло улмыжым ужын. Тудо тыгак тудын чоҥымо пӧртшым, | 4И увидела царица Савская всю мудрость Соломона и дом, который он построил, |
| 5 ӱстелысе кочкышыжым, тарзыж-влакын илыме верыштым, тарзыланымыштым, чийымыштым, аракатемкалыше-влакын могай улмыштым, Господьын храмыштыже Соломонын могай надырым йӱлалтен пуымыжым ужын. Ӱдырамаш кугыжа шкенжым тетла кучен кертын огыл, | 5и пищу за столом его, и жилище рабов его, и стройность слуг его, и одежду их, и виночерпиев его, и всесожжения его, которые он приносил в храме Господнем. И не могла она более удержаться |
| 6 тудо Соломонлан каласен: «Мом мый тыйын ыштымет да мунло улмет нерген шке мландыштем колынам – чыла чын. | 6и сказала царю: верно то, что я слышала в земле своей о делах твоих и о мудрости твоей; |
| 7 Тышке толын, шке шинчам дене ужмешкем, мом колмемлан ӱшанен омыл ыле. Но ынде умылышым: мылам тышечын пелыжымат каласкален огытыл. Тыйын мунлылык ден поянлыкет мом колмем дечат шукырак! | 7но я не верила словам, доколе не пришла, и не увидели глаза мои: и вот, мне и в половину не сказано; мудрости и богатства у тебя больше, нежели как я слышала. |
| 8 Пиалан улыт тыйын еҥет-влак, пиалан улыт тарзет-шамыч – нуно эре тыйын ончылнет улыт да мунло шомакетым колыт! | 8Блаженны люди твои и блаженны сии слуги твои, которые всегда предстоят пред тобою и слышат мудрость твою! |
| 9 Моктымо лийже тыйын Господь Юмет, тыйым Израильын престолышкыжо шындаш Тудын поро кумылжо лийын! Израильым курымеш йӧратымыжлан кӧра Господь чын суд ден чынлыкым ышташ кугыжалан тыйым шогалтен!» | 9Да будет благословен Господь Бог твой, Который благоволил посадить тебя на престол Израилев! Господь, по вечной любви Своей к Израилю, поставил тебя царем, творить суд и правду. |
| 10 Ӱдырамаш кугыжа Соломонлан шӱдӧ коло талант шӧртньым, пеш шуко тамлыпушан наста ден шергакан кӱм пӧлеклен. Саван ӱдырамаш кугыжажын Соломонлан пӧлеклыме наре тамлыпушан настам Израильыш нигунам конден огытыл. | 10И подарила она царю сто двадцать талантов золота и великое множество благовоний и драгоценные камни; никогда еще не приходило такого множества благовоний, какое подарила царица Савская царю Соломону. |
| 11 А Хирамын Офир гыч шӧртньым шупшыктышо корабльже-влак тушеч тыгак пеш шуко йошкар пушеҥге ден шергакан кӱм конденыт. | 11И корабль Хирамов, который привозил золото из Офира, привез из Офира великое множество красного дерева и драгоценных камней. |
| 12 Кугыжа тиде йошкар пушеҥге гыч Господьын храмже ден кугыжан пӧртлан тошкалтыш кучемым, мурызо-влаклан кӱсле ден арфым ыштен. Тынар шуко йошкар пушеҥгым тымарте да тиддеч варат нигунам конденат, ужынат огытыл. | 12И сделал царь из сего красного дерева перила для храма Господня и для дома царского, и гусли и псалтири для певцов; никогда не приходило столько красного дерева и не видано было до сего дня. |
| 13 Соломон кугыжат Саван ӱдырамаш кугыжажлан шке пӧлекше деч посна тудын мом налаш шонымыжым да мом йодмыжым чыла пуэн. Тидын деч вара тудыжо шке тарзыж-влак дене пырля шке мландышкыже каен. | 13И царь Соломон дал царице Савской все, чего она желала и чего просила, сверх того, что подарил ей царь Соломон своими руками. И отправилась она обратно в свою землю, она и все слуги ее. |
| 14 Кажне ийын Соломонлан кудшӱдӧ кудло куд талант шӧртньым конден шогеныт. | 14В золоте, которое приходило Соломону в каждый год, весу было шестьсот шестьдесят шесть талантов золотых, |
| 15 Сатум кондышо ден купеч-шамычын ужалыме парышышт, тыгак Аравийысе чыла кугыжа да кундемтӧра-влак деч налме йозак тиде чотыш пурен огыл. | 15сверх того, что получаемо было от разносчиков товара и от торговли купцов, и от всех царей Аравийских и от областных начальников. |
| 16 Соломон кугыжа таптыме шӧртньӧ дене кокшӱдӧ кугу авыртышым ыштен. Кажныжлан кудшӱдӧ сикль каен. | 16И сделал царь Соломон двести больших щитов из кованого золота, по шестисот сиклей пошло на каждый щит; |
| 17 Таптыме шӧртньӧ дене тыгак изирак кумшӱдӧ авыртышым ыштен. Кажныжлан кум мине*б шӧртньым кучылтын. Нуным кугыжа Ливанысе кедр дене ыштыме полатыш шогалтен. | 17и триста меньших щитов из кованого золота, по три мины золота пошло на каждый щит; и поставил их царь в доме из Ливанского дерева. |
| 18 Эше слон лу гыч кугу престолым ыштен да яндар шӧртньӧ дене комыжлен. | 18И сделал царь большой престол из слоновой кости и обложил его чистым золотом; |
| 19 Престолын куд тошкалтышыже лийын, а эҥертышыжын кӱшыл ужашыже йыргешке улмаш. Шинчыме верын кок могырыштыжат – кынервуй эҥертыш, нунын воктене кок лев шоген. | 19к престолу было шесть ступеней; верх сзади у престола был круглый, и были с обеих сторон у места сиденья локотники, и два льва стояли у локотников; |
| 20 Тыгак кажне тошкалтышын кок велныже ик лев дене шоген – чылаже латкокыт. Тыгай престол нимогай кугыжанышыште лийын огыл. | 20и еще двенадцать львов стояли там на шести ступенях по обе стороны. Подобного сему не бывало ни в одном царстве. |
| 21 Соломонын йӱмӧ чыла атыже шӧртньӧ дене ыштыме улмаш. Тыгак Ливанысе кедр дене ыштыме полатыштат чыла ате-ӱзгар шӧртньӧ лийын. Ший дене ыштыме нимоат лийын огыл, вет ший Соломон илыме жапыште аклалтын огыл. | 21И все сосуды для питья у царя Соломона были золотые, и все сосуды в доме из Ливанского дерева были из чистого золота; из серебра ничего не было, потому что серебро во дни Соломоновы считалось ни за что; |
| 22 Теҥызыште Хирамын корабльже-влак дене пырля Соломон кугыжан Фарсис корабльже-шамычат лийыныт. Нуно кум ийлан ик гана шӧртньым, шийым, слон лум, маймыл ден павлин-влакым конден шогеныт. | 22ибо у царя был на море Фарсисский корабль с кораблем Хирамовым; в три года раз приходил Фарсисский корабль, привозивший золото и серебро, и слоновую кость, и обезьян, и павлинов. |
| 23 Соломон шке поянлыкше да мунлылыкшо дене мландымбалысе чыла кугыжам эртен каен. | 23Царь Соломон превосходил всех царей земли богатством и мудростью. |
| 24 Мландымбалысе чыла [кугыжа], тудын шӱмышкыжӧ Юмын пыштыме мунлылыкым колышташ манын, Соломон дене вашлиймашым кычалын. | 24И все цари на земле искали видеть Соломона, чтобы послушать мудрости его, которую вложил Бог в сердце его. |
| 25 Кажныже шке пӧлекшым конден: ший ден шӧртньӧ арверым, вургемым, саргуралым, тамлыпушан настам, имне ден мулым. Ий гыч ийыш тыге лийын шоген. | 25И они подносили ему, каждый от себя, в дар: сосуды серебряные и сосуды золотые, и одежды, и оружие, и благовония, коней и мулов, каждый год. |
| 26 Соломон шкаланже сарлык орван да имнешкан сарзывийым поген. Тудын тӱжем нылшӱдӧ орва ден латкок тӱжем имнешкыже лийын. Нуным орван сарзывийлан ойырымо олалаште да шкеж дене Иерусалимыште кучен. [Эҥер гыч тӱҥалын, Филистим мланде ден Египет чек марте Соломон чыла теҥыз дене озаланен.] | 26И набрал Соломон колесниц и всадников; у него было тысяча четыреста колесниц и двенадцать тысяч всадников; и разместил он их по колесничным городам и при царе в Иерусалиме. |
| 27 Тудын кугыжаланымыж годым ший Иерусалимыште тыглай кӱ наре, а кедр гын лоп верыште кушшо ир смоква пушеҥге наре лийыныт. | 27И сделал царь серебро в Иерусалиме равноценным с простыми камнями, а кедры, по их множеству, сделал равноценными с сикоморами, растущими на низких местах. |
| 28 Имньым гын Соломонлан Египет ден Кува гыч конденыт. Кугыжан купечше-влак нуным Куваште оксала налыныт. | 28Коней же царю Соломону приводили из Египта и из Кувы; царские купцы покупали их из Кувы за деньги. |
| 29 Орвам Египет гыч кудшӱдӧ сикль шийлан, а имньым шӱдӧ витле сикльлан конден шогеныт. Купеч-влак чыла тидым хеттей ден арамей кугыжа-шамычланат конденыт. | 29Колесница из Египта получаема и доставляема была за шестьсот сиклей серебра, а конь за сто пятьдесят. Таким же образом они руками своими доставляли все это царям Хеттейским и царям Арамейским. |
*а 10:2 Тамлыпушан наста – благовоние.
*б 10:17 Мине – нелыт висыме единице, кум мине – 1,7 кг наре.
Глава 10