Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаМОИСЕЙЫН ВИЗЫМШЕ КНИГАЖЕ | ПЯТАЯ КНИГА МОИСЕЕВА. ВТОРОЗАКОНИЕ |
32 Глава | Глава 32 |
| 1 «Колышт, кава, мый ойлаш тӱҥалам. Колышт, мланде, умшам гыч лекше мутым. | 1Внимай, небо, я буду говорить; и слушай, земля, слова уст моих. |
| 2 Йогаш тӱҥалеш туныктымем йӱр семын, мутемже йогалеш лупс семын, ужар шудыш йогышо изи йӱр гай, озым ӱмбак велалтше тале йӱр гай. | 2Польется как дождь учение мое, как роса речь моя, как мелкий дождь на зелень, как ливень на траву. |
| 3 Господьын лӱмжым ӱжын кумалам! Мемнан Юмылан пуыза чапым! | 3Имя Господа прославляю; воздайте славу Богу нашему. |
| 4 Тудо – чоткыдо кӱ курык, ыштыме пашаштыже уке ситыдымаш, чыла корныжо чынле! Юмо – ӱшанле, уке Тудын дене шояк. Тудо – чынле, чыным ыштыше. | 4Он твердыня; совершенны дела Его, и все пути Его праведны; Бог верен, и нет неправды в Нем; Он праведен и истинен; |
| 5 Но Тудын ончылно нуно пужленыт, осал пашаштлан кӧра Тудын шочшыжо огытыл, нуно локтылалтше, пужлышо тукым улыт. | 5но они развратились пред Ним, они не дети Его по своим порокам, род строптивый и развращенный. |
| 6 Аҥыра, шонен моштыдымо калык! Тыге мо тӱледа Господьлан? Ачат огыл мо Тудо тылат, тыйым Шочыктышо, тыйым Ыштыше, тыйым Пеҥгыдемдыше? | 6Сие ли воздаете вы Господу, народ глупый и несмысленный? не Он ли Отец твой, Который усвоил тебя, создал тебя и устроил тебя? |
| 7 Шарналте ожнысо жапым, ончычсо тукым-влакын ийлашт нерген шоналте. Йод ачат деч – тылат тудо каласа, йодышт шоҥгыеҥ-влакет деч – тылат нуно ойлат: | 7Вспомни дни древние, помысли о летах прежних родов; спроси отца твоего, и он возвестит тебе, старцев твоих, и они скажут тебе. |
| 8 кунам Чыла деч Кӱшылысӧ калык-влаклан мландым пуэден, да айдеме тукымым тӱрлӧ верыш вераҥден, тунам Тудо, Израиль эрге-влакын чотышт дене келшышын, 2 калык-влаклан чекым пыштен. | 8Когда Всевышний давал уделы народам и расселял сынов человеческих, тогда поставил пределы народов по числу сынов Израилевых; |
| 9 Вет Израиль калык – Господьын ужашыже, Иаков – Тудын налшаш пайже. | 9ибо часть Господа народ Его, Иаков наследственный удел Его. |
| 10 Господь тудым ир мландыште, 2 мардежан пуста ирверыште муын, тудым ончен, тудын верч азапланен, шке шинчасортаже семын арален шоген. | 10Он нашел его в пустыне, в степи печальной и дикой, ограждал его, смотрел за ним, хранил его, как зеницу ока Своего; |
| 11 Кузе арыслангайык пыжашыжым арала, шулдыржым шаралтен, игыж-влак ӱмбалне чоҥештылеш, нуным шулдырешыже шынден наҥгая, | 11как орел вызывает гнездо свое, носится над птенцами своими, распростирает крылья свои, берет их и носит их на перьях своих, |
| 12 тугак Господь шке калыкшым Шкетын коштыктен, нимогай вес юмо пеленже лийын огыл. | 12так Господь один водил его, и не было с Ним чужого бога. |
| 13 Мландысе кӱкшакалашке тудым кӱзыктен, пасу лектышым тудлан кочкаш пуэн. Пукшен тудлан курыкоҥысо мӱйым, кӱан мландыште шочшо олив ӱйым. | 13Он вознес его на высоту земли и кормил произведениями полей, и питал его медом из камня и елеем из твердой скалы, |
| 14 Господь тудлан ушкал ӱй ден каза шӧрым, 2 тага ден пача коям, Васанысе ӱшкыж ден каза-влакым, 2 эн сай шыдаҥым пуэн. Йӱынат тый йошкар аракам, виноград саскан вӱржым. | 14маслом коровьим и молоком овечьим, и туком агнцев и овнов Васанских и козлов, и тучною пшеницею, и ты пил вино, кровь виноградных ягод. |
| 15 [Иаков кочкын,] Израиль ӧрден да ӱскырт лийын, шарлен, кӱжгемын, коя лийын. Юмо дек, тудым Ыштыше дек, тупынь савырнен, утарыше Курыкшым кӱлдымыш луктын. | 15И утучнел Израиль, и стал упрям; утучнел, отолстел и разжирел; и оставил он Бога, создавшего его, и презрел твердыню спасения своего. |
| 16 Вес юмо-влаклан кумалмышт дене нуно Тудым сырыктеныт, шке йырнык пашашт дене Господьым шыдештареныт. | 16Богами чуждыми они раздражили Его и мерзостями разгневали Его: |
| 17 Надырым нуно Юмылан огыл, а ия-влаклан конденыт. Нуно ты юмо-влакым пален огытыл, ача-кочашт нунын нерген колынат огытыл, нине юмо-влак у, пошкудо калык деч пален налме лийыныт. | 17приносили жертвы бесам, а не Богу, богам, которых они не знали, новым, которые пришли от соседей и о которых не помышляли отцы ваши. |
| 18 А тыйым шочыктышо Кӱ курыкым шарнен отыл, тыйым ыштыше Юмым тый монденат. | 18А Заступника, родившего тебя, ты забыл, и не помнил Бога, создавшего тебя. |
| 19 Господь тидым ужын [да шыдешкен], сырымыж дене шке эрге-ӱдыржӧ-влак деч кораҥын. | 19Господь увидел, и в негодовании пренебрег сынов Своих и дочерей Своих, |
| 20 ”Шке чурием Мый нунын деч шылтем, – Тудо каласен, – да ончалам: могай лиеш мучашышт. Нуно пужлышо тукым улыт, ӱшанле йоча-влак огытыл. | 20и сказал: сокрою лице Мое от них и увижу, какой будет конец их; ибо они род развращенный; дети, в которых нет верности; |
| 21 Мо юмо огыл, тудлан кумалмышт дене Мыйым сырыктеныт, полган юмышт дене луктыныт шыдем. Тугай калык дене, могайже чынжым калыкат огыл, 1 Мый нуным кӧранаш таратем, шотдымо калык дене нуным шыдештарем. | 21они раздражили Меня не богом, суетными своими огорчили Меня: и Я раздражу их не народом, народом бессмысленным огорчу их; |
| 22 Тул ылыжын Мыйын шыдем деч, вес тӱнян пундашыж марте тудо йӱлалтен пура, мландым да чыла мом шочыктымыжым когарта, курык негыз марте тудо йӱлалта. | 22ибо огонь возгорелся во гневе Моем, жжет до ада преисподнего, и поядает землю и произведения ее, и попаляет основания гор; |
| 23 Туткар почеш туткарым колтем Мый ӱмбакышт, пикш-влакем колтем нунын ӱмбакышт. | 23соберу на них бедствия и истощу на них стрелы Мои: |
| 24 Нуно шужен каҥгешт пытат, шокшымужо ден моло шучко чер деч колат. Мый нунын ӱмбак ир янлык-влакым колтем, аяр кишке-влак нуным чӱҥгалыт. | 24будут истощены голодом, истреблены горячкою и лютою заразою; и пошлю на них зубы зверей и яд ползающих по земле; |
| 25 Уремыште лийшым керде пуштеш, мӧҥгыштӧ кодшым лӱдмаш пытара, кеч лийже тиде самырык рвезе але ӱдыр, чызым кочшо аза але чал ӱпан шоҥгыеҥ. | 25извне будет губить их меч, а в домах ужас--и юношу, и девицу, и грудного младенца, и покрытого сединою старца. |
| 26 Икте кодде, Мый нуным пытараш шоненам – айдеме тукым нунын нерген тек огешат шарналте, – | 26Я сказал бы: рассею их и изглажу из среды людей память о них; |
| 27 но тушман-влакын воштылмыштым колыштмем шуын огыл. Вес семын тидым умылен, нунышт каласат ыле: ”Мемнан кидна нуным сеҥен, Господь огыл чыла тидым ыштен”. | 27но отложил это ради озлобления врагов, чтобы враги его не возомнили и не сказали: наша рука высока, и не Господь сделал все сие. |
| 28 Израиль – ушым йомдарыше калык, ок мошто тудо шонен. | 28Ибо они народ, потерявший рассудок, и нет в них смысла. |
| 29 Ушан лиеш гын, умыла ыле – могай мучаш тудым вуча! | 29О, если бы они рассудили, подумали о сем, уразумели, что с ними будет! |
| 30 Кузе ик еҥ тӱжемым поктен колтен кертеш але кузе коктын лу тӱжемым мӧҥгеш куржыктат? Тугеже Кӱ курык нуным коден каен, Господь нуным тушман кидыш пуэн! | 30Как бы мог один преследовать тысячу и двое прогонять тьму, если бы Заступник их не предал их, и Господь не отдал их! |
| 31 Тушманна-влакын юмышт мемнан Юмына гай огытыл, тидым нуно сайын палат. | 31Ибо заступник их не таков, как наш Заступник; сами враги наши судьи в том. |
| 32 Нунын виноград вондышт Содом гыч, Гоморрасе пакча гыч улыт: саскашт аяр дене темын, кочо улыт орлаҥгышт. | 32Ибо виноград их от виноградной лозы Содомской и с полей Гоморрских; ягоды их ягоды ядовитые, грозды их горькие; |
| 33 Нунын йошкар аракашт – кишке аяр, шемгишкын пуштшо аярже. | 33вино их яд драконов и гибельная отрава аспидов. |
| 34 Теве мом Мый шапашлан пыштенам, аралыме верышкем печать дене петыренам. | 34Не сокрыто ли это у Меня? не запечатано ли в хранилищах Моих? |
| 35 Мый ӱчым шуктем, нунылан пӧртылтем. Толеш жап, да нунын йолышт шӱртня. Пытыме кечышт нунын лишне, мом нунылан ямдылыме – вашке шукталтеш. | 35У Меня отмщение и воздаяние, когда поколеблется нога их; ибо близок день погибели их, скоро наступит уготованное для них. |
| 36 Кунам Господь ужеш: пытен Израильын вийже, кодын огыл нигӧ – кулат, эрыкан еҥат – Тудо шке калыкшылан чын судым ышта, шке тарзыж-влакым чаманен налеш. | 36Но Господь будет судить народ Свой и над рабами Своими умилосердится, когда Он увидит, что рука их ослабела, и не стало ни заключенных, ни оставшихся вне. |
| 37 Тунам Господь каласа: ”Кушто тендан юмыда, 2 инанен илыме кӱ курыкда? | 37Тогда скажет Господь: где боги их, твердыня, на которую они надеялись, |
| 38 Вет нине юмо-влак надыр вольыкдан кояштым кочкыныт, йӱыныт йошкар арака надырдам. Тек нуно кынелыт да тыланда полшат, тек нуно тендам аралат! | 38которые ели тук жертв их и пили вино возлияний их? пусть они восстанут и помогут вам, пусть будут для вас покровом! |
| 39 Ужыда кызыт, [ужыда]: тиде – Мый, Мый улам! Мый дечем моло вес Юмо уке. Мый колымашым колтем, Мыяк илышым пуэм, Мый сусыртем, Мыяк паремдем. Нигӧ Мыйын кидем деч ок керт утарен. | 39Видите ныне, что это Я, Я--и нет Бога, кроме Меня: Я умерщвляю и оживляю, Я поражаю и Я исцеляю, и никто не избавит от руки Моей. |
| 40 Кава деке [пурла] кидем нӧлталам да Шкем дене, курым-курымеш илымем дене товатлем: | 40Я подъемлю к небесам руку Мою и говорю: живу Я во век! |
| 41 йолгалтше кердем Мый пӱсемдем, да судым ышташ тӱҥалеш кидем – тушманем-влаклан Мый ӱчым шуктем, Мыйым ужмышудымо-влаклан чыла пӧртылтем. | 41Когда изострю сверкающий меч Мой, и рука Моя приимет суд, то отмщу врагам Моим и ненавидящим Меня воздам; |
| 42 Колышо ден пленыш налме-влакын вӱрыштым пикш-влакемлан йӱктем, айдеме кап, тушман вуйлатыше-влакын вуйышт кердемлан кочкыш лийыт. | 42упою стрелы Мои кровью, и меч Мой насытится плотью, кровью убитых и пленных, головами начальников врага. |
| 43 [Куане, кава, Господь дене пырля, вуйдам савыза Тудлан, Юмын чыла Суксыжо!] Куаныза, вес калык-влак, Тудын калыкше дене пырля, [виян тек лийыт Юмын чыла эргыже]! Вет тарзыж-влакын вӱрышт верч Тудо 2 шке тушманже-влаклан ӱчым шукта, [Тудым ужмышудымо-влаклан мутым кучыкта]. Шке мландыжын, шке калыкшын сулыкшым Господь касара». | 43Веселитесь, язычники, с народом Его; ибо Он отмстит за кровь рабов Своих, и воздаст мщение врагам Своим, и очистит землю Свою и народ Свой! |
| 44 [Тиде мурым Моисей тудо кечын возен да Израиль эрге-влаклан туныктен.] Моисей [калык деке] толын да нунылан тиде мурын чыла мутшым лудын пуэн. Тудын дене пырля Иисус, Навын эргыже, лийын. | 44И пришел Моисей к народу и изрек все слова песни сей вслух народа, он и Иисус, сын Навин. |
| 45 Чыла тиде мутым уло Израильлан увертарымеке, Моисей | 45Когда Моисей изрек все слова сии всему Израилю, |
| 46 каласен: «Мыйын таче тыланда пуымо чыла шомакым шӱмышкыда пыштыза. Икшывыда-влаклан кӱштен ойлыза – тек нуно тиде законын чыла шомакшым шуктен шогат. | 46тогда сказал им: положите на сердце ваше все слова, которые я объявил вам сегодня, и завещевайте их детям своим, чтобы они старались исполнять все слова закона сего; |
| 47 Тиде тыланда яра шомак-влак огытыл, тыште – тендан илышда. Нунылан кӧра те Иордан вес велысе мландыште, кудыжым сеҥен налаш каеда, кужун илаш тӱҥалыда». | 47ибо это не пустое для вас, но это жизнь ваша, и чрез это вы долгое время пробудете на той земле, в которую вы идете чрез Иордан, чтоб овладеть ею. |
| 48 Тудо кечынак Господь Моисейлан каласен: | 48И говорил Господь Моисею в тот же самый день и сказал: |
| 49 «Аварим курыклашке кай, Моав мландыште Иерихон ваштареш улшо Нево курыкыш кӱзӧ да тушечын израиль эрге-влаклан Мыйын пуышаш Ханаан мландым ончал. | 49взойди на сию гору Аварим, на гору Нево, которая в земле Моавитской, против Иерихона, и посмотри на землю Ханаанскую, которую я даю во владение сынам Израилевым; |
| 50 Тиде курыкышто тый колет да кугезе кочат-влак деке кает. Тыге Аарон изатат Ор курыкеш колен да шке кугезыж-влак деке ушнен. | 50и умри на горе, на которую ты взойдешь, и приложись к народу твоему, как умер Аарон, брат твой, на горе Ор, и приложился к народу своему, |
| 51 Вет Син ир мландыште, Мерива-Кадес вӱд воктене, те израиль эрге-влак коклаште Мыйын ончылнем мут колыштдымо лийында – израиль эрге-влаклан Мыйын святой улмем ончыктен огыдал. | 51за то, что вы согрешили против Меня среди сынов Израилевых при водах Меривы в Кадесе, в пустыне Син, за то, что не явили святости Моей среди сынов Израилевых; |
| 52 Мыйын израиль калыклан пуышаш мландым Тый умбачын ужат, но тушко от пуро». | 52пред собою ты увидишь землю, а не войдешь туда, в землю, которую Я даю сынам Израилевым. |
Глава 32