Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
с русским текстом1 Кокымшо ий кугыжаланымыж годым Навуходоносорлан омо-влак конченыт. Тудын чонжо пудыранен, да тетла кугыжа мален кертын огыл.2 Могай омо кончен, тудлан каласышт манын, кугыжа чыла юзо мунлыеҥым, мужедше ден юлышым – Халдейын мунлыеҥже-влакым – ӱжын кондаш кӱштен. Нунышт толыныт да кугыжа ончыко шогалыныт.3 Кугыжа каласен: «Мылам омо кончен, да чонем пудырана. Тиде омым умылынем ыле».4 Халдей-влак кугыжалан арамейла вашештеныт: «Кугыжа, эсен лий! Тарзет-влаклан омет каласе, ме тудым умылтарена».5 Кугыжа нунылан каласен: «Теве мыйын пунчалем: мылам могай омо кончен да мом тудо ончыкта, огыда каласе гын, тендам ужашын руат, а пӧртда деч лач кӱ ора кодеш.6 А омым да тудын мом ончыктымыжым каласеда гын, мый дечем чапле пӧлекым налыда, лӱмнерда кӱшкӧ нӧлталме лиеш. Тыгеракын, мылам омым да мом тудо ончыкта – каласыза».7 Нунышт кокымшо гана вашештеныт: «Тек кугыжа ужмо омыжым шке тарзыж-влаклан каласа, а ме тудым умылтарена».8 Тунам кугыжа каласен: «Мый ужам: те лӱмынак жапым шуеда, вет могай пунчалым луктынам, те паледа –9 мылам омым огыда каласе гын, тендам чыладам икгай наказаний вуча. Сандене, жап эртымеке шонымашем вашталтмым вучен, те, шоякым пӱтыркален, мыйым ондалаш кутырен келшенда. Тыгеракын, мылам омым каласыза, тунам палем: те тудым умылтаренат кертыда».10 Халдей-влак кугыжалан вашештеныт: «Кугыжан ты йодмашыжым шуктен кертше айдеме мландымбалне уке. Вет ик кугыжат, кеч-могай кугу да виян лийын гынат, тыгайым нимогай юзо, мужедше да Халдейысе мунлыеҥ деч йодын огыл.11 Мом кугыжа йодеш, тиде утыждене неле. Тидым кугыжалан юмо-влак деч моло нигӧ почын ок керт, а юмо-влак айдеме эрге-шамыч коклаште огыт иле».12 Тидлан кугыжа пеш чот сырен да шыдешкымыж дене Вавилонысо чыла мунлыеҥым пытараш кӱштен.13 Кунам мунлыеҥ-шамычым пытарыме нерген кӱштымаш лектын, Даниил ден йолташыже-влакымат пушташ кычалыныт.
14 Тунам Даниил, кажне шомакым шонкален-вискален, кугыжан капорол вуйлатышыже*а
*а 2:14 Кугыжан капорол вуйлатышыже – начальник царских телохранителей.
Ариох дене кутыраш шонен пыштен. Тудыжо Вавилонын мунлыеҥже-влакым пуштедаш лектын улмаш.15 Кугыжан тӧра Ариох деч тудо йодын: «Молан кугыжа тыгай шучко кӱштымашым пуэн?» Ариох Данииллан чыла каласен.16 Тунам Даниил кугыжа дек пурен да, тиде омым умылтараш манын, тудын деч жапым йодын.17 Мӧҥгыжӧ пӧртылмеке, тидын нерген шке йолташыже-влаклан – Ананий, Мисаил да Азарийлан – каласен.18 Вавилонысо моло мунлыеҥ дене пырля тудым да йолташыже-влакым ынышт пушт манын, Даниил нунылан каласен – тек нуно, Кавасе Юмо поро лийже да тиде тайным почшо манын, йодыт.19 Йӱдым Данииллан кончымаш гоч тиде тайне почмо лийын, да тудо, Кавасе Юмым чапландарен,20 тыге каласен:24 Тидын деч вара Даниил Ариох деке каен – тудлан кугыжа Вавилонын мунлыеҥже-влакым пуштедаш кӱштен улмаш – да каласен: «Вавилонын мунлыеҥже-влакым ит пушт! Мыйым кугыжа деке наҥгай, мый тудын омыжым умылтарем».25 Ариох тунамак Даниилым кугыжа деке конден да каласен: «Иуда мланде гыч пленыш кондымо-влак кокла гыч мый ик еҥым муынам, тудо кугыжан ужмо омыжым умылтарен кертеш».26 Тунам кугыжа Даниил деч, тудым вес семынже Валтасар маныныт, йодын: «Тый могай омым ужмем да тудын мом ончыктымыжым каласен кертат?»
27 Даниил кугыжалан вашештен: «Кугыжан йодмо тайныжым тудлан ик мунлыеҥ ден юзат, мужедше ден шӱдырмужаҥат почын огыт керт.28 Но каваште Юмо уло, Тудо тайне-влакым почеш. Тудо Навуходоносор кугыжалан пытартыш кечылаште мо лийшашым почын. Кунам вакшыштет маленат, теве мо тылат омешет кончен.29 Тый, кугыжа, вакшыштет кийыме годым ончыкылык нерген шоненат, да тайне-влакым Почшо тылат мо лийшашым почын.30 А мылам тиде тайне моло еҥ деч мунлырак улмемлан огыл, но тудым кугыжалан умылтараш манын почылтын. Мо тыйым тургыжландара, тунам тый пален налат.31 Тылат, кугыжа, теве мо кончен: тыйын ончылнет кугу статуй шоген – пеш кугу, чот чолгыжшо, сынже кугу лӱдмашым луктын.32 Статуйын вуйжо яндар шӧртньӧ дене ыштыме лийын, оҥ ден кидше – ший дене, мӱшкыр ден эрдыже – той дене,33 йолвургыжо – кӱртньӧ дене, а йолгопаже – ужашын кӱртньӧ дене, ужашын шун дене.34 Ончен шогымет годым курык деч, айдеме кид тӱкныде, кӱ катлалтын да статуйын кӱртньӧ ден шун йолгопаж ӱмбаке камвозын, тудым шалатен.35 Тунам иканаште чылажат – кӱртньӧ, шун, той, ший да шӧртньӧ – шырпын шаланеныт, кеҥежымсе идым арва семын лийыныт. Нуным мардеж наҥгаен, нунын деч нимогай кышат кодын огыл. А статуйым шалатыше кӱ кугу курыкыш савырнен да пӱтынь мландым темен.
36 Омо теве тыгай лийын, а ынде тудым кугыжалан умылтарена.37 Тый, кугыжа, кугыжа-влакын кугыжашт улат. Кавасе Юмо тыйым кугыжам ыштен, тылат кучемвийым, куат ден чапым пуэн.38 Тудо тыйын кидышкет чыла айдеме тукымым, мландымбалысе янлык ден кавасе кайыкым пуэн. Нуно кеч-кушто илышт, Тудо тыйым нунын озаштлан шогалтен. Тиде шӧртньӧ вуй тый улат!39 Тый дечет вара вес кугыжаныш нӧлталтеш, тудо тыйын гает кугу ок лий. Вара – кумшо, той кугыжаныш, тудо уло мланде дене озаланаш тӱҥалеш.40 А нылымше кугыжаныш кӱртньӧ гай пеҥгыде лиеш. Кузе кӱртньӧ пудырта да шалата, тыгак тудат чыла пытарыше кӱртньӧ семын шалата да пытара.41 А йолгопа ден йолварня-влакын ужашын шун, ужашын кӱртньӧ улмыштым ужмет кугыжанышын шелалтмыжым ончыкта. Тушто кӱртньын пеҥгыдылыкше деч мыняр-гынат кодеш, вет тый шун дене йӧрымӧ кӱртньым ужынат.42 Йолварняже ужашын кӱртньӧ, ужашын шун дене ыштыме – тугеже кугыжаныш ала-мо дене пеҥгыде, ала-мо дене каура лиеш.43 А шун дене йӧрымӧ кӱртньым ужмет кугыжаныш-влакын икте-весышт дене родо лиймыштым ончыкта. Но кузе кӱртньӧ шун дене ок варналт, тыгак нунат ик тичмаш огыт лий.44 Тиде кугыжаныш-влак лийме жапыште кавасе Юмо ик кугыжанышым нӧлталеш, тудыжо нигунам ок шалане, вес калык кид йымаке ок кусно. Тудо чыла нине кугыжанышым шалата, нуным пытара, а шкеже курымеш шогаш тӱҥалеш.45 Вет тый айдеме кид полшымо деч посна курык деч катлалтше кӱм ужынат, тудыжо кӱртньым, тойым, шуным, шийым да шӧртньым шалатен. Тыге Кугу Юмо ончыкшым мо лийшашым кугыжалан ончыктен. Тиде омо чынле, тудым умылтарымашат чын!»
46 Тунам Навуходоносор кугыжа, Даниил деке пагалымашым ончыктен, ончылныжо кумык возын, тудлан пӧлекым кондаш да тамлыпушым тӱтыраш кӱштен.47 Кугыжа Данииллан каласен: «Чынжымак, тендан Юмыда – юмо-влакын Юмышт, кугыжа-влакын Озашт да тайне-влакым Почшо, вет тый тиде тайным почын кертынат!»48 Тидын деч вара кугыжа Даниилым кӱшкӧ нӧлталын да шуко шергакан пӧлекым пуэн, тудым пӱтынь Вавилон кундемын вуйлатышыжлан да Вавилонысо мунлыеҥ-влакын эн кугу вуйлатышыштлан шогалтен.49 Но Даниилын йодмыж почеш кугыжа Вавилон кундемласе паша-влакым вуйлаташ Седрахым, Мисахым да Авденагом шогалтен, а Даниил шкеже кугыжан полатыште кодын.
Глава 2