Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
с русским текстом1 Тунам кугыжа шкеж деке Иуда ден Иерусалимын чыла кугуракшым погаш кӱштен.2 Тудо Господьын пӧртышкыжӧ каен, почешыже Иуда тукым еҥ ден Иерусалимыште илыше-влак, иерей-шамыч, пророк-влак – уло калык, изи гыч кугу марте – миеныт. Кугыжа нунылан Господьын пӧртыштӧ мумо ойпидыш книгаште мом возымым лудын лектын.3 Вара кугыжа кӱкшӧ верыш шогалын да Господь чурий ончылно ойпидышым ыштен: Господьлан ӱшанле лияш, Тудын кӱштымашыже, сугыньжо да пунчалже-влакым уло шӱм-чон дене шуктен шогаш, тиде книгаште возымо ойпидышын чыла мутшым шукташ. Тиде ойпидышыш уло калык ушнен.
4 Иосий кугыжа кугу иерей Хелкий ден моло иерейлан, тыгак капка орол-шамычлан Господьын храмже гыч Ваал, Ашера да кавасе шӱдыр-влак лӱмеш ыштыме чыла арверым лукташ кӱштен. Нуным Иерусалим деч ӧрдыжтӧ Кедрон лапверыште йӱлалтеныт, а ломыжыштым Вефильыш наҥгаеныт.5 Иуда мландысе олалаште да Иерусалим йыр улшо кӱкшакаласе кумалме верлаште Иуда кугыжа-влакын тӱтыраш шогалтыме онаеҥыштым – Вааллан, кече ден тылзылан, кавасе шӱдыр-влаклан тӱтырышӧ онаеҥ-шамычым – Иосий кораҥден.6 Тудо Господьын пӧртшӧ гыч Ашера меҥгым луктын да Иерусалим деч ӧрдыжкӧ Кедрон йогын дек наҥгаен. Тушто тудым йӱлалтен да пуракыш савырен, а пуракшым тыглай калыкым тойымо шӱгарлаш кудалтен.7 Тудо тыгак Господьын храмже пелен улшо пӧлем-влакым шалатен. Туштыжо кумалме верлаште яжарланыше пӧръеҥ-шамыч иленыт, туштак ӱдырамаш-влак Ашералан вургемым куэныт улмаш.8 Иосий Иуда мландысе олала гыч чыла иерейым конден, а нунын кӱкшакаласе кумалме верлаштым Гева гыч Вирсавий марте шакшылен, туштыжо нуно тӱтыреныт улмаш. Тудо тыгак капка воктенысе кумалме вер-влакым шалатен. Нуныжо ола вуйлатыше Иисусын капкашкыже пурымаште да ола капка-влакын шола велнышт лийыныт.9 Ондак кӱкшакалаште служитлыше иерей-влак Господьын Иерусалимысе жертвенникыштыже надырым конден кертын огытыл гынат, нуно иерей иза-шольышт дене пырля шергиндым кочкыныт.
10 Тетла нигӧат шке эргыжым але ӱдыржым Молохлан тул гоч ынже колто манын, Иосий кугыжа Енном лапверыште улшо Тофетым*а шакшылен.11 Тудо тыгак Господьын храмыш пурымаште улшо имне-влакым кораҥден, нуным Иуда кугыжа-шамыч кече лӱмеш шогалтеныт улмаш. Имне-влак кудывечыште Нефан-Мелех евнухын пӧлемже воктене шогеныт. А кечылан пӧлеклыме орва-шамычым кугыжа йӱлалтен.12 Тудо Ахазын кӱшыл пӧлемжын леведыш ӱмбалныже Иуда кугыжа-влакын ыштыме жертвенникыштым, тыгак Господьын пӧртшын кок кудывечыштыжат Манассийын ыштыме жертвенникше-влакым пытарен. Кугыжа нуным ужашын шалатен, пуракыш савырен да Кедрон йогыныш кудалтен.13 Эше Иерусалим деч эрвелныла, Елеон курык деч кечывалвелныла, улшо кӱкшакаласе кумалме вер-влакым шакшылен. Израиль кугыжа Соломон нуным Астарталан, сидонян-шамычын йырнык юмыштлан, Хамослан – моав-влакын йырнык юмыштлан да Милхомлан, аммон-шамычын йырнык юмыштлан, чоҥен улмаш.14 Иосий онакӱ-влакым шалатен, Ашера меҥге-шамычым сӱмырен да нине верым айдеме лу дене темен.15 Тудо Вефильысе жертвенникым пытарен, тыгак Израильым сулыкыш пуртышо Нават эрге Иеровоамын кӱкшакаште чоҥымо кумалме вержым шалатен. Вара тудым йӱлалтен да пуракыш савырен, тыгак Ашера меҥгым йӱлалтен.16 Тидын деч вара Иосий йырым-йыр ончалын да курыкышто улшо шӱгар-влакым ужын. Тудо тушеч лу-влакым лукташ кӱштен да, жертвенникым шакшылаш манын, нуным тушан йӱлалтен. Тыге Юмын еҥын ончылгоч каласыме Господьын шомакше шукталтын. [Тиде шомакым тудо Иеровоамын пайрем гутлаште жертвенник ончылно шогымыж годым ойлен улмаш. Вара Иосий савырнен да тиде лийшаш нерген каласыше Юмын еҥын шӱгаржым ужын.]17 «Тиде могай шарныктыш кӱм мый ужам?» – йодын Иосий. «Тиде Юмын еҥын шӱгарже, – вашештеныт олаште илыше-влак. – Тудо Иуда мланде гыч толын да Вефильысе жертвенник дене мом ыштыметым ончылгоч увертарен коден».18 Кугыжа каласен: «Лулегыжым нигӧ ынже тӱкале, тек тудо ласкан кия». Иосийын еҥже-шамыч тудын лулегыжым, тыгак Самарий гыч толшо пророкын лулегыжым тӱкен огытыл.19 Эше Иосий Самарий олалаште улшо кӱкшакасе кумалме верлам шалатен. Господьын шыдыжым луктын, нуным Израиль кугыжа-влак чоҥеныт улмаш. Мом Иосий Вефильыште ыштен, тидымак нунын денат ыштен.20 Нине кумалме верыште улшо чыла иерейым Иосий жертвенник-шамыч ӱмбалан шӱшкылын да тушанак айдеме лу-влакым йӱлалтен. Тидын деч вара тудо Иерусалимыш пӧртылын.
21 Кугыжа уло калыклан кӱштен каласен: «Тиде ойпидыш книгаште возымо семынак шке Господь Юмыда лӱмеш Кугече пайремым эртарыза».22 Израильым судья-влак вуйлатыме жап деч вара, Израиль ден Иуда кугыжа-шамычын вуйлатымышт годым тыгай Кугече пайремым эртарен огытыл.23 Иосий кугыжан латкандашымше ий вуйлатымыж годым тиде Кугече пайремым Господь лӱмеш Иерусалимыште пайремленыт.24 Колышын чонжым ӱжын лукшо ден юзыланыше-влакым, тыгак шояк юмо ден тӱрлӧ полганым*б да чыла моло йырныкым – нунышт Иуда мландыште да Иерусалимыште лийыныт – Иосий чылаштым пытарен. Тыге тудо иерей Хелкийын Господьын пӧртыштыжӧ мумо книгаште возымо законын шомакшым шуктен.
25 Господь деке тыге уло шӱм дене, уло чон дене да уло вий дене савырныше, Моисейын законжым чыла шотыштат шуктышо тыгай кугыжа тудын деч ончычат, тудын деч варат лийын огыл.26 Но Господьын кугу шыдыже садак лушкен огыл. Манассийын Господьым шыдештарыше чыла осал пашажлан кӧра Иудалан шыде тулжо тугак йӱлен.27 Господь каласен: «Израильым кораҥдыме семын Мый шке чурием деч Иудамат кораҥдем. Ойырен налме тиде Иерусалим олам, тыгак ”тыште Мыйын лӱмем илаш тӱҥалеш” манын каласыме тиде пӧртым Мый коден каем».28 Иосийын моло пашаже да чыла мом ыштымыже нерген «Иуда кугыжа-влакын курымсерыш книгаштышт» возымо.
29 Иосий кугыжаланыме годым фараон Нехао, Египет кугыжа, Ассирий кугыжа ваштареш Евфрат эҥер дек толын. Тудын ваштареш Иосий кугыжа лектын. Мегиддошто Иосийым ужмекше, фараон тудым пуштын.30 Иосийын тарзыже-влак тудын капшым Мегиддо гыч Иерусалимыш конденыт да шке шӱгарешыже тоеныт. Элысе калык Иосийын Иоахаз эргыжым налын, шӱрен палемден да ачаже олмеш кугыжалан шогалтен.
31 Престолыш шичмыж годым Иоахаз коло кум ияш лийын. Тудо Иерусалимыште кум тылзе кугыжаланен. Аважын лӱмжӧ Хамуталь, тудо Ливна гыч Иеремийын ӱдыржӧ лийын.32 Ача-кочаж-влак семын Иоахаз Господь ончылно шуко осал пашам ыштен.33 Иоахаз Иерусалимыште ынже кугыжалане манын, фараон Нехао тудым Емаф мландысе Ривла олаште руалтен кучен. Иудалан фараон шӱдӧ талант шийым да [шӱдӧ] талант шӧртньым тӱлаш палемден.34 Фараон Нехао Иосий олмеш кугыжалан Елиаким эргыжым шогалтен да тудлан Иоаким лӱмым пуэн. А Иоахазым Египетыш наҥгаен, да тудо тушто колен.35 Иоаким фараонлан ший ден шӧртньым тӱлен шоген. Фараонын мыняр йодмыжым погаш манын, кугыжа йозакым элысе калыклан тӱлыктен. Кӧн могай погыжым ончен, тудо кажныж деч фараон Нехаолан ший ден шӧртньым поген.
36 Кугыжалан шогалмыж годым Иоаким коло вич ияш лийын. Тудо Иерусалимыште латик ий кугыжаланен. Аважын лӱмжӧ Зебудда, тудо Рума гыч Федаийын ӱдыржӧ лийын.37 Иоаким ача-кочаж-влак семынак Господь ончылно шуко осал пашам ыштен.
*а 23:10 Тофет – тиде верыште Иерусалимыште илыше-влак Молохлан кумалмышт годым шке йочаштым надырлан конденыт.
*б 23:24 Полган – истукан.
Глава 23