Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
с русским текстом1 Давидын колымо жапше толын шуын. Тудо шке Соломон эргыжлан теве мом сугыньлен коден.2 «Моло семын мыят тиде тӱня гыч каем, – каласен тудо. – Пеҥгыде лий, шкендым пӧръеҥ семын кучо.3 Господь Юметын чыла кӱштымыжым шукто. Тудын корныж дене кошт да Моисейын законыштыжо возымо семынак Тудын пунчал ден кӱштымашыжым, устав ден сугыньжым шуктен шого. Тунам тый мом гына ышташ от тӱҥал, кушко гына от кай – ушан-шотан лият да чыла пашат воранен толеш.4 Тунам Господь мыйын шотышто каласыме шомакшым шукта. Тудо тыге ойлен: ”Эргыч-влак коштмо корнышт дек тӱткӧ лийыт да Мыйын ончылнем уло шӱм-чон дене чын илаш тӱҥалыт гын, тыйын урлыкет гыч еҥ Израильын престолыштыжо эре шинчаш тӱҥалеш”.5 Теве эше мо. Тый шке палет, мом мыланем Саруя эрге Иоав ыштен, кузе тудо Израильын кок сарзывуйжо дене – Нир эрге Авенир да Иефер эрге Амессай дене – ыштен. Тудо нуным пуштын, тыныс жапыште сар годымсо семын вӱрым йоктарен. Эрдысе ӱштыжым да йолчиемжым тудо вӱр дене амыртен.6 Тый ушан улат: Иоавын чал вуйжылан вес тӱняшке тыныс дене каяш ит пу.7 А Галаад гыч Верзеллийын эргыж-влак деке поро лий. Тек нуно тыйын ӱстелтӧрыштет кочшо-шамыч коклаште лийыт. Кунам мый Авессалом изат деч шылын куржынам, нуно мыланем полшаш толыныт.8 Эше тыйын еҥет коклаште Семей, Бахурим гыч Вениамин тукымысо Геран эргыже, уло. Кунам мый Маханаимыш каенам, тудо мыйым осал шомак дене шудалын. Но кунам Иордан деке мыйым вашлияш лекте, тудым ом пушт манын, Господьын лӱмжӧ дене товатлышым.9 Но тый тудым мутым кучыктыде ит кодо. Тый ушан улат: Семейын чал вуйжым вес тӱняш вӱраным колташ манын, мом ышташ кӱлмым палет».
10 Давид шке ача-кочаж-влак деке ушнен, тудым Давид-Олаште тоеныт.11 Давид Израильыште нылле ий кугыжаланен: Хевронышто шым ий да Иерусалимыште кумло кум ий.12 Давид ачажын престолышкыжо Соломон шинчын, да тудын кугыжаланымыже вийым налын.
13 Адоний, Аггифан эргыже, Соломонын Вирсавия аваж деке толын [да тудлан вуйжым савен]. Вирсавия йодын: «Тыныс дене толынат?» Тудыжо вашештен: «Тыныс дене».14 Вара ешарен: «Мыйын тый денет кутырышашем уло». «Ойло», – каласен Вирсавия.15 Адоний манын: «Кугыжан кучемвий мыйын лийын, тый тидым палет. Пӱтынь Израиль ӱмбакем ончыкылык кугыжа семын ончен, но кучемвий мый дечем кораҥын да шольымлан логалын. Господь тыге ыштен.16 А мый тый дечет иктым йоднем ыле. Тудым шукташ тореш ит лий». Вирсавия вашештен: «Ойло».17 Адоний каласен: «Сӧрвален йодам, Соломон кугыжа дене кутыралте, тудо тыланет тореш ок лий – тек тудо мыланем Сунем гыч улшо Ависагам ватылыкеш пуа».18 «Йӧра, – вашештен Вирсавия. – Мый тыйын шотышто кугыжа дене кутыралтем».
19 Адоний шотышто мутланаш манын, Вирсавия Соломон кугыжа деке пурен. Тудым вашлияш кугыжа кынелын, вуйжым савалтен да престолышкыжо шинчын. Кугыжан аважланат престолым шынденыт. Тудыжо кугыжан пурла велкыже шинчын20 да каласен: «Мыйын тый декет ик изи йодмашем уло. Тудым шукташ тореш ит лий». «Йод, аваем, – вашештен кугыжа. – Мый йодметым шуктем».21 Тудыжо каласен: «Сунем гыч Ависагам Адоний изатлан ватылыкеш пу».22 Соломон кугыжа аважлан вашештен: «А молан тый Адонийлан Сунем гыч улшо Ависагам веле йодат? Йод тудлан иканаште кугыжан кучемвийымат, вет тудо – кугу изам, да тудын велне иерей Авиафар ден [сарзывуй] Иоав, Саруя эрге, [тудын йолташыже,] улыт!»23 Соломон кугыжа Господь дене товатлен каласен: «Тидым йодмыжлан Адоний ок коло гын, тек Юмо мыйым пеҥгыдын мут кучаш шогалта.24 Мыйым пеҥгыдемдыше да Давид ачамын престолышкыжо шындыше, сӧрымыж семынак мыйын тукымем кӱшкӧ нӧлталше Господь дене товатлем: Адоний тачак колышаш!»25 Соломон кугыжа Иодай эрге Ванейым колтен, да тудыжо Адонийым пуштын.
26 А иерей Авиафарлан кугыжа каласен: «Шке тукым мландышкет Анафофыш кай. Тый колымашым суленат. Но мый тыйым кызыт ом пушт, вет тый Давид ачамын ончылныжо Господь Юмын шондыкшым нумалынат да ачам дене пырля чыла орлыкым чытенат».27 Соломон Авиафарым Господьлан служитлыме паша деч кораҥден. Тыге Господьын Илийын урлыкшо шотышто Силомышто каласымыже шукталтын.
28 Мо лийме нерген Иоав колын. Тудо Адоний велне лийын, но Соломон велне нигунам лийын огыл. Иоав Господьын скинийышкыже куржын да жертвенникын тӱкыж-влакым кучен шогалын.29 Иоавын Господьын скинийышкыже куржмыжо, тудын жертвенник дене улмыж нерген Соломон кугыжалан каласеныт. Соломон тушко Ванейым, Иодай эргым, тыге каласен колтен: «Кай, пушт тудым [да тойо]».30 Ваней Господьын скинийышкыже толын да Иоавлан каласен: «Кугыжа тылат лекташ кӱштен». Тудыжо вашештен: «Уке, мый тыште колынем». Ваней Иоавын вашмутшым кугыжалан увертарен.31 Кугыжа Ванейлан каласен: «Каласымыж семынак ыште: пушт тудым да тойо, Иоавын йоктарыме титакдыме вӱр деч мыйым да ачамын тукымжым эрныкте.32 Тек Господь Иоавын вӱржым тудынак вуйжо ӱмбак савыра, вет Иоав шкеж деч сайрак да чынрак кок еҥым пытарен. Тудо Израильын сарзывуйжо Авенирым, Нир эргым, да Иудан сарзывуйжо Амессайым, Иефер эргым, керде дене пуштын. А Давид ачам тидын нерген нимом пален огыл.33 Тек нунын вӱрышт Иоавын вуйжо да тудын тукымжо ӱмбалне курымеш лиеш! А Давид ден тудын тукымжылан, тудын урлыкшо ден престолжылан тек Господь курымешлан тынысым пуа!»
34 Ваней, Иодай эрге, каен да Иоавым пуштын. Тудым ир мландыште верланыше шке тукым мландешыже тоеныт.35 Соломон кугыжа Иоав олмеш сарзывуйлан Ванейым, Иодай эргым, шогалтен. [Тунам кугыжа Иерусалимыште вуйлатен.] А Авиафар олмеш [кугу иерейлан] тудо иерей Садокым шогалтен.
[Господь Соломонлан шонен моштымашым, пеш кугу мунлылыкым да теҥыз ошма пырче наре кугу ушым пуэн. Соломонын уш-акылже эрвел мландысе чыла еҥ ден мунло египтян-влакын уш-акылышт деч кугурак лийын. Соломон фараон ӱдырым марлан налын. Шкаланже пӧртым, тыгак Господьын пӧртшым да Иерусалим йыр пырдыжым чоҥен пытарымешке, тудо шке ватыжым Давид-Олашке илаш пуртен. Чыла тидым чоҥаш шым ий каен. Соломонын кӱм нумалше шымле тӱжем еҥже да курыклаште кӱм руышо кандашле тӱжем еҥже лийын. Соломон тыгак теҥыз манме кугу чаным да чарак-влакым, кугу таз ден меҥге-шамычым, кудывечыште таве ден той теҥызым, карманым да тудын пырдыжлажым чоҥен, Давид-Олам кок ужашлан шелын. Тунам фараонын ӱдыржӧ Давид-Ола гыч Соломонын тудлан чоҥымо пӧртышкыжӧ илаш куснен. Ола йыр Соломон пырдыжым чоҥен. Ик ийлан кум гана Соломон Господьлан ыштыме жертвенникешыже йӱлалтен пуымо надыр ден татулык надырым конден. Туштак тудо Господь ончылно тамлыпушым тӱтырен.
Тыге тудо пӧртым чоҥен пытарен. Соломонын шуктен шогымо пашаштыже кум тӱжем кудшӱдӧ тӱҥ эскерыше тыршен. Нуно пашам ыштыше калыкым вуйлатеныт. Соломон Ассур, Магдон, Газер, Кӱшыл Беф-Орон да Валалаф ола-влакым чоҥен. Но нине олам тудо Господьын пӧртшым да Иерусалим йыр пырдыжым чоҥымо деч вара нӧлтен.
Давид эше илымыж годым Соломонлан каласен коден: «Тыйын еҥет-влак коклаште Семей, Бахурим гыч Иеминийын Гера эргыжын эргыже, уло. Кунам мый Маханаимыш каенам, тудо мыйым осал шомак дене шудалын. Но кунам тудо Иордан деке мыйым вашлияш лекте, тудым ом пушт манын, Господьын лӱмжӧ дене товатлышым. Но тый тудым мут кучыктыде ит кодо. Тый мунло улат: Семейын чал вуйжым вес тӱняш вӱраным колташ манын, мом ышташ кӱлмым палет».]
36 Тидын деч вара кугыжа Семейым ӱжыктен да тудлан каласен: «Иерусалимыште шкаланет пӧртым чоҥо да тушто иле, ола гыч нигушкат ит кай.37 Пален шого: тудо кечын, кунам кает да Кедрон йогыным вончет, тый колет. Тунам колыметлан шке титакан лият».38 Семей кугыжалан каласен: «Йӧра. Кузе мыйын кугыжа озам каласа, тыйын тарзет тыгак ышта». Семей Иерусалимыште кужу жап илен.39 Но кум ий эртымеке, кок кулжо Геф кугыжа Анхус деке, Маахан эргыж деке, куржыныт. Семейлан каласеныт: «Кулет-влак Гефыште улыт».40 Тунам тудо осёлжым ӧртньӧрлен да Гефыш Анхус деке кулжо-влакым кычалаш каен. Тыге Семей миен да кулжо-влакым Геф гыч мӧҥгеш конден.41 Семейын Иерусалим гыч Гефыш миен коштмыж нерген Соломонлан каласеныт.42 Кугыжа Семейым ӱжыктен да каласен: «Господь дене товатлыктен, мый тыйым шижтарен омыл мо? Мый вет каласенам: ”Пален шого: тудо кечын, кунам иктаж-куш кает – тый колет”. Тый мылам ”йӧра” манын каласышыч.43 Молан тый Господь ончылно пуымо товатмутетым да мыйын кӱштымашемым шуктен отыл?»44 Кугыжа Семейлан эше ушештарен: «Давид ачамлан могай осалым ыштыметым тый палет, тидым шӱмыштет кучет. Тек Господь тиде осалым шке вует ӱмбак савыра!45 А Соломон кугыжа тек суапландарыме лиеш, да Давидын престолжо тек Господь ончылно курымеш пеҥгыдын шогаш тӱҥалеш!»46 Кугыжа Ванейлан, Иодай эргылан, кӱштен каласен. Тудыжо каен да Семейым пуштын.
Глава 2