Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
с русским текстом1 [Иордан вес могырыш, Господь Юметын тылат пуымо мландышке куснымеке,] Господь Юметын мутшым колышташ да мыйын таче тылат пуымо Тудын чыла кӱштымашыжым шуктен шогаш тӱҥалат гын, Господь Юмет тыйым мландымбалысе чыла калык деч кӱшкӧ шында.2 Господь Юметым колышташ тӱҥалат гын, тыйын ӱмбакет нине суапландарымаш-влак толыт да шукталтыт.
3 Тый олаштат, пасуштат суапландарыме лият.
4 Тыйын авагудо саскат, мланде лектышет, шолдыра ден тыгыде вольыкетын презе-пачашт суапландарыме лийыт.
5 Комдо ден руашвочкет-влак суапландарыме лийыт.
6 Суапландарыме лият тый пурымет годым, суапландарыме лият тый лекмет годым.
7 Ваштарешет шогалше тушман-влакым Господь тыйын ончылнет кырен шалата: нуно тыйын ӱмбакет ик корно дене толыт, а тый дечет шым корно дене куржыт.
8 Господь тыйын клатетым, кидет дене ыштыме чыла пашатым суапландара. Тыланет пуымо мландыште Господь Юмет тыйым суапландара.
9 Господь Юметын кӱштымыжым шуктен шогаш да Тудын корныж дене кошташ тӱҥалат гын, Господь Юмет, тылат [да ача-кочат-влаклан] товатлен сӧрымыж семынак, тыйым шке святой калыкшым ышта.10 Тунам мландымбалысе чыла калык тыйын Господьын калыкше улметым пален налеш да тый дечет лӱдаш тӱҥалеш.11 Ача-кочат-влаклан товатлен, тылат пуаш сӧрымӧ мландыште Господь [Юмет] тылат чыла шотышто перкелыкым пуа – шуко шочшо ден вольыкым, мланде лектышым.12 Господь тылат шке поянлык аралыме вержым – кавам – почеш, шке жапыштыже тыйын мландышкет йӱрым колта да чыла кид пашатым суапландара. Тый шуко калыклан арымеш пуаш тӱҥалат, а шкеже арымеш от нал. [Тый шуко калык дене озаланет, а нуно тый денет озаланаш огыт тӱҥал.]13 Мыйын таче тылат пуымо Господь Юметын кӱштымашыже-влакым колышташ тӱҥалат гын, Господь [Юмет] тыйым почым огыл, а вуйым ышта, да тый ӱлнӧ огыл, а кӱшнӧ лият. Чыла нине кӱштымашым тыршен шуктен шого.14 Мыйын таче тылат пуымо кӱштымаш-влак деч пурлашкат, шолашкат ит кораҥ, моло юмо почеш ит кай да нунылан ит служитле.
15 А Господь Юметын мутшым колышташ от тӱҥал да мыйын таче тылат пуымо Господь Юметын чыла кӱштымаш ден пунчалжым шуктен от шого гын, тыйын ӱмбакет нине каргымаш-влак толыт да шукталтыт.
16 Тый олаштат, пасуштат каргыме лият.
17 Комдо ден руашвочкет-влак каргыме лийыт.
18 Тыйын авагудо саскат, мланде лектышет, шолдыра ден тыгыде вольыкетын презе-пачашт каргыме лийыт.
19 Каргыме лият тый пурымет годым, каргыме лият тый лекмет годым.
20 Кеч-мом ыштет гынат, Господь тыйын ӱмбакет каргымашым, пудыранымашым да азапым колта. Господьым коден, осалым ыштыметлан тый пытарыме лият да пеш вашке колет.21 Господь тыйын ӱмбакет шучко черым колта, сеҥен налаш кайыме мландет гыч тый пытарыме лият.22 Господь тыйым чахотко, шокшымужо да йӱштымужо дене черландара. Тудо тылат пелтыше шокшым, когартыше мардежым да шемуржам*а колта. Нине азап-влак тыйым орландараш тӱҥалыт, колымо марте шуктат.23 Вуй ӱмбалнет кава вӱргене гай, а йол йымалнет мланде кӱртньӧ гай пеҥгыде лиеш.24 Йӱр олмеш Господь мландышкет пуракым колта. Тыйын колымешкет, кава гыч ӱмбакет лач пурак йогаш тӱҥалеш.
25 Тушманет-влак тыйым кырен шалатат: нунын ваштареш тый ик корно дене лектат, а нунын деч шым корно дене куржат. Тыште Господьын кидше лиеш. Тый мландысе чыла кугыжаныш еда шалатен колтымо лият.26 Тыйын колышо капет чыла кайык ден янлыклан кочкыш лиеш, нуным поктен колтышо нигӧ ок лий.
27 Господь тыйын ӱмбакет Египетыште лийше кокшам, тыгак пуалын шӱймашым, котырым, удыртыш черым колта. Нунын деч тый от тӧрлане.28 Господь тыйым ушдымым, сокырым да шонен моштыдымым ышта.29 Кечывал кечын тый, сокыр еҥын пычкемыште коштмыж семын, кидшӱмет дене кошташ тӱҥалат. Тыйын илышет нигузеат ок воране. Тыйым эре шыгыремдылаш, агаш*б тӱҥалыт, тылат полшышо нигӧ ок лий.
30 Ӱдырым марлан налаш кутырен келшет, но тудын дене вес еҥ малаш возеш. Пӧртым чоҥет, но тушто илаш от тӱҥал. Виноград аҥам шындет, но саскажым от пого.31 Тыйын шинча ончылнет ӱшкыжетым шӱшкылыт, но тый тудын шылжым от коч. Тый дечет осёлетым вӱден наҥгаят да тыланет огыт пӧртылтӧ. Шорыкет-влак тушман кидыш логалыт, тылат полшышо нигӧ ок лий.32 Тыйын эргыч ден ӱдырет-влакым вес калыклан пуат. Кажне кечын тый нуным шинчат нойымешке вучаш тӱҥалат, но нимом вашталтен от керт.33 Мланде лектышетым да чыла ыштен налметым тылат палыдыме калык кочкеш, а тыйым лач шыгыремдаш да индыраш тӱҥалыт.34 Чыла мом ужмет деч тыйын ушет кая.35 Господь тыйын пулвуйышкет, йолвургышкет паремдаш лийдыме кокша-влакым колта, нуно капетым йолвундаш гыч вуйлеп марте леведыт.36 Тыйым да вуйлаташ шогалтыме кугыжатым Господь тылат да ача-кочат-влаклан палыдыме калык деке наҥгая. Тушто тый пу да кӱ дене ыштыме вес юмо-влаклан служитлаш тӱҥалат.37 Чыла калыклан, кӧ дек Господь [Юмо] тыйым поктен колта, тый шучкылыкым лукшо, койдарчык да воштылчык лият.
38 Пасушто пырчым шуко ӱдет, но лектышет изи лиеш – тудым шурнышырчык кочкеш.39 Виноград аҥам шындет, тудым ончен куштет, но йошкар аракам йӱашет ок логал, саскажым от пого – виноградым шукш-влак кочкын пытарат.40 Тыйын мландыштет чыла вере олив пушеҥге-влак лийыт, но ӱйжым йыгашет ок логал – олив саскат чыла йоген пыта.41 Тыйын эргыч-ӱдырет-влак лийыт, но нуным тый йомдарет – нуным пленыш вӱден наҥгаят.42 Тыйын чыла пушеҥгетым чер, мланде лектышетым шемуржа пытара.43 Тый денет илыше йотъеҥ тый дечет кӱшкырак да кӱшкырак нӧлталтеш, а тый ӱлыкрак да ӱлыкрак волет.44 Тудо тыланет арымеш пуаш тӱҥалеш, а тый тудлан арымеш пуэн от керт. Тудо вуй лиеш, а тый поч лият.
45 Чыла тиде каргымаш-влак тыйын ӱмбакет толыт. Нуно почешет кошташ тӱҥалыт да, поктен шуын, тыйым пытарат. Вет тый Господь Юметын мутшым колыштын отыл, Тудын тылат пуымо кӱштымаш ден пунчалже-влакым шуктен шоген отыл.46 Курымешлан нине каргымаш-влак тылат да тыйын ончыкылык тукыметлан таныклыше да палдарыше пале лийыт.
47 Чыла тӱрлӧ перкелык улмо годым тый Господь Юметлан куанен да весела шӱм дене служитлен отыл,48 сандене Господьын ӱмбакет колтымо тушман-влаклан тый шужышо да сусынышо,*в чара да пеш чот нужнаҥше тарзыланаш тӱҥалат. Тушман шӱйышкет кӱртньӧ омытам чикта, тыйым орландарен пытара.
49 Умбачын, мланде тӱр гыч, Господь тыйын ӱмбакет калыкым колта. Тудо арыслангайык семын кержалтеш, тудын йылмыжым тый от умыло.50 Тиде калык намысдыме, шоҥго-влакым пагалыдыме, самырык-влакым чаманыдыме лиеш.51 Тудо вольыкет ден мланде лектышетым кочкаш тӱҥалеш, да те шужен коледа. Тыланет тудо шурнымат, йошкар аракамат, олив ӱйымат, презе ден пачатымат ок кодо, да те колен пытеда.52 Мландыштет улшо чыла олам тудо авырен налеш, да инанен илыме кӱкшӧ да пеҥгыде ола пырдыжет-влак сӱмырлат. Господь Юметын тылат пуымо пӱтынь мландысе чыла олаштет тудо тыйым шыгыремдаш тӱҥалеш.53 Олам авырен налмеке, тушманет тылат кугу орлыкым конда, да тый авагудетын саскажым – Господь Юметын тылат пуымо эргыч ден ӱдырет-влакым – кочкаш тӱҥалат.54 Тендан кокла гыч эн поро да ныжыл пӧръеҥат шке иза-шольыжо, йӧратыме ватыже да илыше кодшо йочаж-влак ӱмбаке чаманыдыме шинча дене ончаш тӱҥалеш.55 Тудо нунын дене йочаже-влакын капыштым пайлаш ок тӱҥал. Нуным тудо шкет кочкеш, вет тидын деч посна тудын кочкашыже нимоат ок код. Теве могай орлыкым тушман тыйын чыла олат-влакым авырен налмеке конда.56 Тыйын кокла гыч эн чот нечке, ныжылге ӱдырамашат – тудлан йолжо дене нигунам мландым тошкалаш логалын огыл – шке йӧратыме марийже, эргыже да ӱдыржӧ ӱмбак чаманыдыме шинча дене ончаш тӱҥалеш57 да авагудыж гыч лекше азагудым да ыштыме азаж-влакым нунылан ок пу. Шужымыж дене тудо нуным шолып шке кочкаш тӱҥалеш. Теве могай орлыкым тушман тыйын чыла олатым авырен налмеке конда.
58 Тиде книгаш возымо законын чыла мутшым шуктен шогаш да Господь Юметын чапланыше да кӱдыратле лӱмжӧ деч лӱдаш, тудым шотлаш от тӱҥал гын,59 Господь тыланет да тыйын тукыметлан кугу туткарым, кужун шуйнышо неле орлыкым да шучко, парем кертдыме чер-влакым колта.60 Господь тыйын ӱмбакет Египетыште лийше чыла [осал] орлыкым конда. Нине орлык деч тый лӱдынат, а ынде нуно тый декет пижын шинчыт.61 Господь тыгак ты закон книгашке возалтдыме [да возалтме] чыла тӱрлӧ чер ден орлыкым тылат колта, да тый пытет.62 Те кавасе шӱдыр наре шукын лийында. Но те Господь Юмыдан мутшым колыштын огыдал, сандене шагалын кодыда.63 Кузе Господь тыланда порым ыштымыж да чотдам шукемдымыж годым куанен, тендам тӱнчыктарымыж да пытарымыж годым тугак куанаш тӱҥалеш. Сеҥен налаш кайыме мланде гыч те ӱштын кудалтыме лийыда.
64 Господь [Юмет] тыйым чыла калык коклашке – мландын ик тӱржӧ гыч весыж марте – шалатен колта. Тый тушто тылат да ача-кочат-влаклан палыдыме, пу да кӱ дене ыштыме вес юмо-влаклан служитлаш тӱҥалат.65 Но нине калык коклаште тылат тыныс илыш ок лий, йолет тушто канаш верым ок му. Господь тылат пырткыше шӱмым пуа, шинчатым начарым ышта, а чонет ойганаш тӱҥалеш.66 Илышет шӱртӧ мучаште кечаш тӱҥалеш. Кечывалымат, йӱдымат тый лӱдын чытыраш тӱҥалат, илыше кодат але уке – тый от пале.67 Шӱметым лӱдмаш авалтымылан да шинчат мом ужмылан кӧра тый эрдене ”вашкерак кас толжо ыле”, а кастене ”вашкерак эр толжо ыле” манын ойлаш тӱҥалат.68 Лач тудо корно дене, кудыж дене тетла каяшет ок логал манын ойленам, Господь тыйым корабль дене мӧҥгеш Египетыш пӧртылта. Тушто тый шкендым тушманетлан кул шотеш ужалаш тӱҥалат, но тыйым налше нигӧ ок лий».
*а 28:22 Шемуржа – спорынья.
*б 28:29 Агаш – грабить.
*в 28:48 Сусынаш – испытывать жажду.
Глава 28