Choose Language
New Testament Books
view with a second Bible
| Бур Юӧр коми-пермяцкӧй кыв вылын | Pyhä Raamattu (1933/1938) |
ЛУКАСЯНЬ ВЕЖА БУР ЮӦР | Luukkaan evankeliumi |
Chapter 1 | Luku 1 |
| 1Унаӧн пондісӧ ӧктыны миян коласын лоӧмсӧ гижӧттэзӧ. | 1Koska monet ovat ryhtyneet tekemään kertomusta meidän keskuudessamme tosiksi tunnetuista tapahtumista, |
| 2Лоӧмсӧ миянлӧ висьтасисӧ Ен Кывлӧ кысъяліссез*а, одззасянь быдӧс адззыліссез. | 2sen mukaisesti kuin meille ovat kertoneet ne, jotka alusta asti ovat omin silmin ne nähneet ja olleet sanan palvelijoita, |
| 3Сідз и меным юрам пырис быдӧс бура тӧдмавны лоӧмыс йылісь. Ӧні вӧлись быдӧс лоӧмсӧ сьӧрсьӧн-бӧрсьӧн ӧтамӧд дынӧ тэчӧмӧн гижа тэныт, Феофил, дона морт. | 3niin olen minäkin, tarkkaan tutkittuani alusta alkaen kaikki, päättänyt kirjoittaa ne järjestyksessään sinulle, korkea-arvoinen Teofilus, |
| 4Тэныт эд колӧ тӧдны: сія велӧтӧмыс, кӧдӧ тэныт юӧртісӧ, надейнӧй. | 4että oppisit tuntemaan, kuinka varmat ne asiat ovat, jotka sinulle on opetettu. |
| 5Иудея муын юраліс Ирод ӧксу. Сія кадӧ оліс Закар нима вежауджалісь*б. Сія вӧлі Авия нима вежауджаліссез чукӧрись. Сылӧн Елизавета иньыс вӧлі Аарон увтырись. | 5Herodeksen, Juudean kuninkaan, aikana oli pappi, nimeltä Sakarias, Abian osastoa. Ja hänen vaimonsa oli Aaronin tyttäriä, ja tämän nimi oli Elisabet. |
| 6Нія кыкнанныс олісӧ Ен сьӧрті веськыта*в. Быдӧс керисӧ Дӧсвидзисьлӧн велӧтӧммез, тшӧктӧммез*г сьӧрті. | 6He olivat molemmat hurskaita Jumalan edessä, vaeltaen kaikissa Herran käskyissä ja säädöksissä nuhteettomina. |
| 7Нія вӧлісӧ пӧрисьӧсь ни. Елизаветаыс эз вермы ваясьны. Сысянь нылӧн челядьныс эзӧ вӧлӧ. | 7Mutta heillä ei ollut lasta, sillä Elisabet oli hedelmätön; ja he olivat molemmat tulleet iällisiksi. |
| 8Кыдзкӧ Закарыс аслас кадӧ уджаліс Ен одзын. | 8Niin tapahtui, kun hänen osastonsa palvelusvuoro tuli ja hän toimitti papillisia tehtäviä Jumalan edessä, |
| 9Вежауджаліссес пыравлісӧ Дӧсвидзисьлӧн Вежа Керкуӧ*д сы сьӧрті, кинлӧ усяс пырны. Сэк Закарыслӧ усис пырны Вежа Керкуас тшынӧтчыны чӧскыт руа берсянас. | 9että hän tavanmukaisessa pappistehtävien arpomisessa sai osaksensa mennä Herran temppeliin suitsuttamaan. |
| 10Тшынӧтӧмыс коста ӧксьӧм отирыс кеймисӧ ӧтӧрас. | 10Ja kaikki kansa oli suitsuttamisen aikana ulkopuolella rukoilemassa. |
| 11Сэк тшынӧтчан пызан*е веськыт ладорас Закар одзӧ мыччисис Дӧсвидзисьлӧн ангел. | 11Silloin ilmestyi hänelle Herran enkeli seisoen suitsutusalttarin oikealla puolella. |
| 12Сійӧ казявтӧн Закарыс ӧшис, повзис. | 12Ja hänet nähdessään Sakarias hämmästyi, ja hänet valtasi pelko. |
| 13Ангелыс сылӧ висьталіс: «Эн пов, Закар, Еныс кыліс тэнчит кеймӧмтӧ. Елизавета иньыт ваяс тэныт зонӧс. Сылӧ нимсӧ сетан Иоан. | 13Mutta enkeli sanoi hänelle: "Älä pelkää, Sakarias; sillä sinun rukouksesi on kuultu, ja vaimosi Elisabet on synnyttävä sinulle pojan, ja sinun on annettava hänelle nimi Johannes. |
| 14Тэнат сьӧлӧм вылат лоас гаж, пондан гажӧтчыны. Уна отир сы шогмӧмсянь гажмасӧ. | 14Ja hän on oleva sinulle iloksi ja riemuksi, ja monet iloitsevat hänen syntymisestään. |
| 15Ыджыт морт сія лоас Дӧсвидзись одзын. Оз понды юны вина да кодззӧтан юаннэз. Мам кынӧмсянь сія лоас тырӧм Вежа Лолӧн. | 15Sillä hän on oleva suuri Herran edessä; viiniä ja väkijuomaa hän ei juo, ja hän on oleva täytetty Pyhällä Hengellä hamasta äitinsä kohdusta. |
| 16Израиль зоннэз коласісь унаӧс бергӧтас Дӧсвидзись Енланьӧ. | 16Ja hän kääntää monta Israelin lapsista Herran, heidän Jumalansa, tykö. |
| 17Иллялӧн кодь лолӧн да вынӧн мунас Дӧсвидзись одзын. Мунас айезлісь сьӧлӧммезнысӧ бергӧтны челядьланьӧ, кывзісьтӧммеслӧ сетны мывкыдсӧ Ен сьӧрті веськыта оліссезлісь*ж, медбы Дӧсвидзись одзӧ сувтӧтны туйдӧтӧм-лӧсьӧтӧм отирӧс». | 17Ja hän käy hänen edellään Eliaan hengessä ja voimassa, kääntääksensä isien sydämet lasten puoleen ja tottelemattomat vanhurskasten mielenlaatuun, näin Herralle toimittaaksensa valmistetun kansan." |
| 18Ангелыслісь Закарыс юаліс: «Мый сьӧрті ме сійӧ тӧда? Ме эд пӧрись, и иньӧ абу ни том». | 18Niin Sakarias sanoi enkelille: "Kuinka minä tämän käsittäisin? Sillä minä olen vanha, ja minun vaimoni on iälliseksi tullut." |
| 19Ангелыс висьталіс: «Ме Гавриил, сулала Ен одзын. Ме ыстӧм тэкӧт баитны, бур юӧр вайны тэныт. | 19Enkeli vastasi ja sanoi hänelle: "Minä olen Gabriel, joka seison Jumalan edessä, ja minä olen lähetetty puhumaan sinulle ja julistamaan sinulle tämän ilosanoman. |
| 20Менам кыввезӧ тэ эн верит, сійӧн тэ пондан чӧвны. Он понды вермыны баитны аскадӧ быдӧс лоӧмӧдз». | 20Ja katso, sinä tulet mykäksi etkä kykene mitään puhumaan siihen päivään saakka, jona tämä tapahtuu, sentähden ettet uskonut minun sanojani, jotka käyvät aikanansa toteen." |
| 21Сы коста отирыс видзчисисӧ Закарыслісь Вежа Керкусис петӧмсӧ. Нія дивуйтчисӧ, мыля сія сёрмӧтчис петны. | 21Ja kansa oli odottamassa Sakariasta, ja he ihmettelivät, että hän niin kauan viipyi temppelissä. |
| 22Петӧмыс бӧрсянь сія эз вермы баитны. Отирыс вежӧртісӧ, Вежа Керкуас сія пӧ адззыліс Енсянь мыччалӧм*з. Закарыс баитӧмыс туйӧ отирыслӧ мыччаліс киэзнас. | 22Mutta ulos tullessaan hän ei kyennyt puhumaan heille; silloin he ymmärsivät, että hän oli nähnyt näyn temppelissä. Ja hän viittoi heille ja jäi mykäksi. |
| 23Уджалан луннэз чулалӧм бӧрсянь Закарыс бертіс гортас. | 23Ja kun hänen virkatoimensa päivät olivat päättyneet, meni hän kotiinsa. |
| 24Нія луннэз бӧрын сылӧн Елизавета иньыс сьӧктіс. Сія чӧліс, эз мыччав сьӧктӧмсӧ вит тӧлісь. Сія баитіс: | 24Ja niiden päiväin perästä Elisabet, hänen vaimonsa, tuli raskaaksi ja pysytteli salassa viisi kuukautta, sanoen: |
| 25«Эна луннэзӧ быдӧс лоӧмсӧ меным керис Дӧсвидзисьыс. Сія казяліс менӧ да петкӧтіс отирыс одзын рожа кулянсис». | 25"Näin on Herra tehnyt minulle niinä päivinä, jolloin hän katsoi minun puoleeni poistaaksensa minusta ihmisten ylenkatseen". |
| 26Елизаветаыс новйӧтчис кватьӧт тӧлісь. Сэк Еныс ыстӧм вӧлі Гавриил ангелсӧ Галилея муись Назарет карӧ | 26Kuudentena kuukautena sen jälkeen Jumala lähetti enkeli Gabrielin Galilean kaupunkiin, jonka nimi on Nasaret, |
| 27Мария нима ныв дынӧ. Сія вӧлі корасьӧм Давид увтырись Ӧсип сайӧ. | 27neitsyen tykö, joka oli kihlattu Joosef nimiselle miehelle Daavidin suvusta; ja neitsyen nimi oli Maria. |
| 28Ангелыс пырис Сы дынӧ да горӧтчис: «Лӧнь олан*и Тэныт, Нылӧй! Дӧсвидзисьыс Тэкӧт! Иннез коласісь Сія Тэнӧ бласлӧвитіс!» | 28Ja tullessaan sisälle hänen tykönsä enkeli sanoi: "Terve, armoitettu! Herra olkoon sinun kanssasi." |
| 29Ангелсӧ казялӧмсянь, сы сёрнисянь Марияыс паймис. Нывкаыс юрас видзис, мый одзын пӧ сэтшӧм кыввесӧ сія висьталіс. | 29Mutta hän hämmästyi suuresti siitä puheesta ja mietti, mitä tämä tervehdys mahtoi tarkoittaa. |
| 30Ангелыс горӧтчис: «Эн пов, Мария. Еныслӧн бурсетӧмыс*к дӧнзис Тэныт. | 30Niin enkeli sanoi hänelle: "Älä pelkää, Maria; sillä sinä olet saanut armon Jumalan edessä. |
| 31Тэ сьӧктан да ваян Зонӧс. Нимсӧ Сылӧ сетан Исус. | 31Ja katso, sinä tulet raskaaksi ja synnytät pojan, ja sinun on annettava hänelle nimi Jeesus. |
| 32Ыджыт морт Сыись петас. Сійӧ пондасӧ шуны Медвылісьлӧн Зонӧн. Дӧсвидзись Ен Сылӧ сетас Давид айыслісь юралан пукӧссӧ*л. | 32Hän on oleva suuri, ja hänet pitää kutsuttaman Korkeimman Pojaksi, ja Herra Jumala antaa hänelle Daavidin, hänen isänsä, valtaistuimen, |
| 33Яков увтырлӧ Сія Ӧксуӧн лоас пыр кежӧ. Сылӧн Юралӧмыс пондас кыссьыны пырся-пыр». | 33ja hän on oleva Jaakobin huoneen kuningas iankaikkisesti, ja hänen valtakunnallansa ei pidä loppua oleman." |
| 34Марияыс юаліс ангелыслісь: «Ме эд нывка, кыдз сія лоас?» | 34Niin Maria sanoi enkelille: "Kuinka tämä voi tapahtua, kun minä en miehestä mitään tiedä?" |
| 35Ангелыс висьталіс Сылӧ: «Вежа Лов локтас Тэ вылӧ. Медвылісьыслӧн выныс вевттяс Тэнӧ. Сійӧн шогмӧм вежа Кагасӧ пондасӧ шуны Ен Зонӧн. | 35Enkeli vastasi ja sanoi hänelle: "Pyhä Henki tulee sinun päällesi, ja Korkeimman voima varjoaa sinut; sentähden myös se pyhä, mikä syntyy, pitää kutsuttaman Jumalan Pojaksi. |
| 36Сідз и Тэнат увтырись Елизаветаыс пӧрисьувьяс сьӧктіс зонӧн. Отирыс тай сійӧ шуисӧ кагатӧмӧн. Сія новйӧтчӧ кватьӧт тӧлісь ни. | 36Ja katso, sinun sukulaisesi Elisabet, hänkin kantaa kohdussaan poikaa vanhalla iällään, ja tämä on kuudes kuukausi hänellä, jota sanottiin hedelmättömäksi; |
| 37Еныс эд быдӧс вермӧ керны». | 37sillä Jumalalle ei mikään ole mahdotonta." |
| 38Сэк Марияыс горӧтчис: «Ме Дӧсвидзисьлӧн раб. Ась лоӧ Меным тэнат висьталӧм сьӧрті». Сэсся ангелыс Сы дынісь муніс. | 38Silloin Maria sanoi: "Katso, minä olen Herran palvelijatar; tapahtukoon minulle sinun sanasi mukaan". Ja enkeli lähti hänen tyköänsä. |
| 39Кынымкӧ лун бӧрті Марияыс тэрмасьӧмӧн муніс карӧ, кӧда вӧлі керӧса Иудея муын. | 39Niinä päivinä Maria nousi ja kulki kiiruusti vuorimaahan erääseen Juudan kaupunkiin |
| 40Марияыс пырис Закар керкуӧ. Сія пантасис Елизаветаыскӧт. | 40ja meni Sakariaan kotiin ja tervehti Elisabetia. |
| 41Марияыслісь баитӧмсӧ кылікӧ Елизаветаыс кынӧмын кагаыс вӧрзьӧтчыштіс. Елизаветаыс тырис Вежа Лолӧн. | 41Ja kun Elisabet kuuli Marian tervehdyksen, hypähti lapsi hänen kohdussansa; ja Elisabet täytettiin Pyhällä Hengellä. |
| 42Гажувьяс сія горӧн висьталіс: «Иннез коласісь Тэ медбура бласлӧвитӧм! Бласлӧвитӧм и Тэ пытшкись Кагаыс! | 42Ja hän puhkesi puhumaan suurella äänellä ja sanoi: "Siunattu sinä vaimojen joukossa, ja siunattu sinun kohtusi hedelmä! |
| 43Кин ме сэтшӧмыс, Дӧсвидзисьлӧн Мамыс эд локтіс ме дынӧ? | 43Ja kuinka minulle tapahtuu tämä, että minun Herrani äiti tulee minun tyköni? |
| 44Дзир кыліс Тэнат баитӧмыт, кынӧмам кагаыс гажӧн вӧрзьӧтчис. | 44Sillä katso, kun sinun tervehdyksesi ääni tuli minun korviini, hypähti lapsi ilosta minun kohdussani. |
| 45Тэ шуда*м, веритін да, Тэныт аркмас Дӧсвидзисьлӧн висьталӧмыс». | 45Ja autuas se, joka uskoi, sillä se sana on täyttyvä, mikä hänelle on tullut Herralta!" |
| 46Марияыс висьталіс: ─ Менам сьӧлӧмӧ лэбтӧ, сьылӧтӧ Дӧсвидзисьсӧ. | 46Ja Maria sanoi: "Minun sieluni suuresti ylistää Herraa, |
| 47Енӧ понда, Мездӧтісьӧ понда гажмис Менам лолӧ. | 47ja minun henkeni riemuitsee Jumalasta, vapahtajastani; |
| 48Ассис учӧтик рабсӧ Сія казяліс. Ӧнісянь Менӧ пондас шуны шудаӧн быд шогмӧм морт. | 48sillä hän on katsonut palvelijattarensa alhaisuuteen. Katso, tästedes kaikki sukupolvet ylistävät minua autuaaksi. |
| 49Вынаыссянь Меным сэтшӧм ыджыт керӧмыс. Сылӧн нимыс Вежа! | 49Sillä Voimallinen on tehnyt minulle suuria, ja hänen nimensä on pyhä, |
| 50Сыись поліссез дынӧ Сія небыт сьӧлӧма увтырись увтырӧ. | 50ja hänen laupeutensa pysyy polvesta polveen niille, jotka häntä pelkäävät. |
| 51Аслас вына киӧн Сія ыджыт удж керис. Асьнысӧ вылына лэбтіссесӧ юраныс пыртӧмнаныс ӧтмӧдӧрӧ резіс. | 51Hän on osoittanut voimansa käsivarrellaan; hän on hajottanut ne, joilla oli ylpeät ajatukset sydämessään. |
| 52Вына юраліссесӧ пукӧссэз вывсиныс лэдзис, лэбтіс абутӧм туйӧ пуктӧммесӧ. | 52Hän on kukistanut valtiaat valtaistuimilta ja korottanut alhaiset. |
| 53Тшыгьяліссесӧ тыртіс бурнас. Аслыныс уна ӧктіссесӧ куш киӧн лэдзис. | 53Nälkäiset hän on täyttänyt hyvyyksillä, ja rikkaat hän on lähettänyt tyhjinä pois. |
| 54Hän on ottanut huomaansa palvelijansa Israelin, muistaaksensa laupeuttaan | |
| 54-55Локтіс отсавны Израильлӧ, Аслас кысъялісьлӧ*н. Сія тӧдвылас видзӧ небыт сьӧлӧмсянь айезнымлӧ кӧсйӧмсӧ, Авраамыслӧ да сы увтырлӧ пыр кежӧ. | 55Aabrahamia ja hänen siementänsä kohtaan iankaikkisesti, niinkuin hän on meidän isillemme puhunut." |
| 56Марияыс Елизаветаыс ордын оліс куим тӧлісь гӧгӧр да бертіс гортас. | 56Ja Maria oli hänen tykönänsä noin kolme kuukautta ja palasi jälleen kotiinsa. |
| 57Елизаветалӧн локтіс ваян кад. Сія вайис зонӧс. | 57Mutta Elisabetin synnyttämisen aika tuli; ja hän synnytti pojan. |
| 58Увтырыс да матын оліссес кылісӧ Дӧсвидзисьлісь небыт сьӧлӧмсянь Елизаветаыслӧ вына керӧмсӧ да гажӧтчисӧ сыкӧт. | 58Ja kun hänen naapurinsa ja sukulaisensa kuulivat, että Herra oli tehnyt hänelle suuren laupeuden, iloitsivat he hänen kanssansa. |
| 59Кыкьямысӧт лунас локтісӧ вундыштыштны*о кагасӧ. Нимсӧ мӧдісӧ сетны айыслісь ─ Закар. | 59Ja kahdeksantena päivänä he tulivat ympärileikkaamaan lasta ja tahtoivat antaa hänelle hänen isänsä mukaan nimen Sakarias. |
| 60Сэтчӧ сылӧн мамыс висьталіс: «Огӧ, сылӧ нимсӧ сетам Иоан». | 60Mutta hänen äitinsä vastasi ja sanoi: "Ei suinkaan, vaan hänen nimensä on oleva Johannes". |
| 61Сылӧ шуисӧ: «Сэтшӧм нимаыс тіян увтырын некин абу». | 61Niin he sanoivat hänelle: "Eihän sinun suvussasi ole ketään, jolla on se nimi". |
| 62Кинаныс ӧвтыштісӧ айыслань да юалісӧ, кыдз сія мӧдӧ шуны кагасӧ. | 62Ja he kysyivät viittomalla lapsen isältä, minkä nimen hän tahtoi hänelle annettavaksi. |
| 63Сія корис пӧвтор да гижис: «Сылӧн нимыс Иоан». Быдӧннысӧ диво кутіс. | 63Niin hän pyysi taulun ja kirjoitti siihen nämä sanat: "Johannes on hänen nimensä". Ja kaikki ihmettelivät. |
| 64Сэтӧн Закарыс пондіс вермыны баитны. Сія пондіс ошкыны Енсӧ. | 64Ja kohta hänen suunsa aukeni, ja hänen kielensä vapautui, ja hän puhui kiittäen Jumalaa. |
| 65Ны гӧгӧр быдӧс оліссесӧ полӧм кутіс. Лоӧмыс йылісь висьтасисӧ керӧса Иудея му пасьта. | 65Ja tuli pelko kaikille heidän ympärillään asuvaisille, ja koko Juudean vuorimaassa puhuttiin kaikista näistä tapahtumista; |
| 66Быд кылісьыс эта лоӧм йылісь висьталӧмсӧ видзис аслас сьӧлӧмын. Отирыс баитісӧ: «Кин петас сія кагаись?» Дӧсвидзисьлӧн киыс эд вӧлі сы вылын. | 66ja kaikki, jotka niistä kuulivat, panivat ne mieleensä ja sanoivat: "Mikähän tästä lapsesta tulee?" Sillä Herran käsi oli hänen kanssansa. |
| 67Кагаыслӧн Закар айыс тырис Вежа Лолӧн да пондіс Енсянь юӧртны: | 67Ja Sakarias, hänen isänsä, täytettiin Pyhällä Hengellä, ja hän ennusti sanoen: |
| 68─ Ошка Дӧсвидзисьсӧ, Израильлісь Енсӧ! Сія вовліс Аслас отир дынӧ. Аркмӧтіс сылӧ мезмӧмсӧ. | 68"Kiitetty olkoon Herra, Israelin Jumala, sillä hän on katsonut kansansa puoleen ja valmistanut sille lunastuksen |
| 69Аслас кысъялісь Давид увтырись сувтӧтіс миянлӧ вына Мездӧтісьӧс. | 69ja kohottanut meille pelastuksen sarven palvelijansa Daavidin huoneesta |
| 70Еныс сідз кӧсйӧм вӧлі чулалӧм каддэзӧ Аслас вежа юӧртіссес пыр. | 70- niinkuin hän on puhunut hamasta ikiajoista pyhäin profeettainsa suun kautta - |
| 71Сія кӧсйисьӧм миянӧс мездыны миян вылӧ лэбтісиссез*п дынісь, ны киэзісь, кинлӧ мийӧ син вылӧ огӧ колӧ. | 71pelastukseksi vihollisistamme ja kaikkien niiden kädestä, jotka meitä vihaavat, |
| 72Еныс кӧсйисьӧм лоны небыт сьӧлӧмаӧн миян айез дынӧ да видзны тӧдвылас Ассис вежа йитӧтсӧ*р. | 72tehdäkseen laupeuden meidän isillemme ja muistaakseen pyhän liittonsa, |
| 73Миян Авраам айлӧ сетӧм кывсӧ Еныс видзас, кӧсйӧмсӧ сетас миянлӧ. | 73sen valan, jonka hän vannoi Aabrahamille, meidän isällemme; |
| 74Миян вылӧ лэбтісиссезлӧн киэзісь мездас миянӧс, медбы вермим повтӧг кысъявны Сылӧ, | 74suodakseen meidän, vapahdettuina vihollistemme kädestä, pelkäämättä palvella häntä |
| 75медбы Сы одзын вӧлім вежаӧсь да быд лун олім Сы сьӧрті веськыта. | 75pyhyydessä ja vanhurskaudessa hänen edessään kaikkina elinpäivinämme. |
| 76Тэнӧ, кага, пондасӧ шуны Медвылісьлӧн юӧртісьӧн. Дӧсвидзисьыс одзын тэ мунан лӧсьӧтны Сылӧ туйесӧ. | 76Ja sinä, lapsukainen, olet kutsuttava Korkeimman profeetaksi, sillä sinä olet käyvä Herran edellä valmistaaksesi hänen teitään, |
| 77Енлӧн отирлӧ юӧртан мезмӧмныс йылісь да умӧль керӧммезнысӧ проститӧм йылісь. | 77antaaksesi hänen kansalleen pelastuksen tuntemisen heidän syntiensä anteeksisaamisessa, |
| 78Миян небыт сьӧлӧма Енным жалейтас миянӧс: вылісянь ыстас миянлӧ асывся Югытсӧ. | 78meidän Jumalamme sydämellisen laupeuden tähden, jonka kautta meidän puoleemme katsoo aamun koitto korkeudesta, |
| 79Сія югдӧтас пемытінын, кулан вуджӧрын пукаліссесӧ. Иньдӧтас миянлісь коккезнымӧс лӧнь оланӧ. | 79loistaen meille, jotka istumme pimeydessä ja kuoleman varjossa, ja ohjaten meidän jalkamme rauhan tielle." |
| 80Кагаыс зорамис, вынсяліс ловнас. Израиль отир одзӧ петтӧдз сія оліс кушмуын. | 80Ja lapsi kasvoi ja vahvistui hengessä. Ja hän oli erämaassa siihen päivään asti, jona hän oli astuva Israelin eteen. |
*а 1.2 кысъялісь ─ служитель
*б 1.5 вежауджалісь ─ священник
*в 1.6 Ен сьӧрті веськыта ─ праведно
*г 1.6 тшӧктӧм ─ заповедь, повеление
*д 1.9 Вежа Керку ─ храм
*е 1.11 тшынӧтчан пызан ─ стол для возжигания благовоний, кадильный жертвенник
*ж 1.17 Ен сьӧрті веськыта олісь ─ праведный
*з 1.22 мыччалӧм ─ видение
*и 1.28 лӧнь олан ─ мир
*к 1.30 бурсетӧм ─ благодать
*л 1.32 юралан пукӧс ─ престол, трон
*м 1.45 шуда ─ счастливый, блаженный
*н 1.54-55 кысъялісь ─ слуга
*о 1.59 вундыштыштны ─ совершить обряд обрезания
*п 1.71 кинкӧ вылӧ лэбтісись ─ враг
*р 1.72 йитӧт ─ союз, завет, договор
Chapter 1
