1 Йымын дӓ Господь Иисус Христосын цоражы Иаков шӓпшӓлӓн ӹлӹшӹ луаткок йыхлан: сусу лидӓ.
2 Шӱмбелвлӓэм, сакой тергӹмӓшӹш вӓрештмӹдӓ годым тидӹм кого сусуэш шотлыда,
3 ӹнянӹмӓшдӓм тергӹмӓш тырхымашым лыктеш, пӓледӓ.
4 Тӓ цилӓ шотыштат яжо, ситӹдӹмӓш гӹц пасна лидӓ манын, тырхымаш ӹшке пӓшӓжӹм цицмӓш ӹштӹшӓшлык.
5 Тӓ логӹцдӓ иктӓжӹн ышыжы ак ситӹ гӹнь, цилӓлӓн улы кымыл доно дӓ йӓтлӹдеок пушы Йымы гӹц ядшы – дӓ тӹдӹлӓн пумы лиэш.
6 Но ӹнянен, изишӓт коктелӓнӹде ядшы, вет коктелӓнӹшӹ эдем мардеж доно тӓрвӓтӹмӹ дӓ пуалтымы тангыж коэ гань ылеш.
7 Техень эдем, Господь гӹц иктӓ-мам нӓлӓм манын, ӹнжӹ шаны,
8 кок семӹнь шанышы эдем ӹшке корныштыжы пингӹдӹ агыл.
9 Изиэш ужмы шӱмбел ӹшке кого ылмыжы доно хвальыжы,
10 а паян – изи ылмыжы доно, вет тӹдӹ шуды пеледӹш гань пӹтӓ.
11 Кечӹ лӱлтеш, шокшы лиэш дӓ шудым кошта, пеледӹшӹжӹ вилеш, цӹрежӹ шапкалана. Тенгеок паянат ӹшке корныштыжы лӹвӹжгӓ.
12 Аздарымашым тырхен лӓкшӹ эдем пуры цӓшӓн ылеш, вет аздарымашым эртӹмӹкӹ, тӹдӹ ӹлӹмӓш венецӹм нӓлеш, кыдым Господь Тӹдӹм яратышывлӓлӓн сӧрен.
13 Йымы мӹньӹм аздара манын, аздаралтмыда годым иктӓт идӓ попы, вет Йымым худа ак аздары, дӓ Ӹшкежӓт иктӹмӓт ак аздары,
14 но каждыйым ӹшкӹмжӹн худа шанымашыжы аздара, шыпшеш дӓ алтален канда;
15 худа шанымашыжы, ӹлянен, сулыкым шачыкта, а ӹштӹмӹ сулык колымашым шачыкта.
16 Яратымы шӱмбелвлӓэм, идӓ алталалт.
17 Цилӓ пуры дӓ цицмӓш подарка кӱшӹцӹн вала, сотывлӓн Ӓтя гӹц, Тӹдӹн доны вашталтмаш дӓ весемдӹмӓш ӹмӹлӓт уке.
18 Мӓ Тӹдӹн ӹштӹмӹжӹн тӹнгӓлтӹш кӹцкӹжӹ лишӓшлык ылына, седӹндон Тӹдӹ шанымыжы семӹнь мӓмнӓм лачокын шамак доно шачыктен.
19 Тенге, яратымы шӱмбелвлӓэм, каждый эдем колышташ пӹсӹ, попаш талашыдымы, тӧрӧк агыл шӹдешкӹшӹ лижӹ,
20 вет эдемӹн шӹдӹжӹ Йымын тӧрӹм ак ӹштӹ.
21 Седӹндон, цилӓ йиш йӹрнӹкӹм дӓ улы-уке худам коден, тӓмдӓн йӓнгдӓм ытарен кердшӹ тымдымы шамакым смирнӓн нӓлдӓ.
22 Йымын шамак семӹнь ӹштӹшӹ лидӓ, а колыштшы веле агыл, техеньӹ ӹшкӹмжӹм ӹшке алтала.
23 Вет кӱ шамакым колыштеш, но тӹдӹ семӹнь ак ӹштӹ, тӹдӹ шачмыжы годшенок ылшы шӹргӹвӹлӹшӹжӹм тӹгӹрӹштӹ анжышы эдем гань ылеш:
24 ӹшке вӹкӹжӹ анжалеш, карангеш дӓ махань ылмыжым тӹнӓмок монда.
25 Но кӱ цицмӓш законым, ирӹкӹн законжым, анжа, тӹдӹм колыштеш дӓ мам колмыжым ак монды, а пӓшӓм ти закон семӹнь ӹштӓ гӹнь, ӹшке пӓшӓштӹжӹ пуры цӓшӓн лиэш.
26 Тӓ логӹцдӓ иктӓжӹ Йымылан ӹнянӹшӹ ылам манын шана дӓ ӹшке йӹлмӹжӹм ак кычы, а ӹшке йӓнгжӹм алтала гӹнь, тӹдӹн ӹнянӹмӹжӹ такеш ылеш.
27 Йымылан ире дӓ итӹрӓ ӹнянӹмӓш Йымы дӓ Ӓтя анзылны теве ма ылеш: тылык тетявлӓ дӓ тылык вӓтӹвлӓ гишӓн орлыкышты годым шытырланымаш дӓ сӓндӓлӹкӹштӹшӹ йӹрнӹк гӹц ӹшкӹмӹм перегӹмӓш.
1 Шӱмбелвлӓэм! Иисус Христослан, мӓмнӓн лӹмлештӓрӓлтшӹ Господьлан, ӹнянӹдӓ дӓ эдемвлӓм идӓ айыры.
2 Вет погынымашкыда шӧртньӹ шӓргӓшӓн, паян выргемӓн эдем пыра, тенгеок худа выргемӓн незерӓт пыра гӹнь,
3 дӓ тӓ, паян выргемӓн вӹкӹ анжен, тӹдӹлӓн келеседӓ: «Тӹлӓнет тишӓкен шӹнзӓш яжо», а незерлӓн келеседӓ: «Тӹнь тӹшӓкен шагал» ӓли «Тишӓк шӹц, мӹньӹн ялем сага», –
4 тӹнӓм тӓ ӹшке лоштыда эдемвлӓм ада айыры ма дӓ тӧрсӹр шанымашан суйышы лиделда ма?
5 Яратымы шӱмбелвлӓэм, колыштда: сӓндӓлӹкӹн незервлӓм Йымы ӹнянӹмӓш доно паян лиӓш дӓ Тӹдӹм яратышывлӓлӓн сӧрӹмӹ Кугижӓншӹн наследниквлӓ лиӓш агыл ма айырен нӓлӹн?
6 А тӓ незерӹм шотеш пиштӹделда. Паянвлӓ агыл ма тӓмдӓм пӹзӹрӓт, дӓ нӹнӹ агыл ма тӓмдӓм судвлӓшкӹ шыпшедӹлӹт?
7 Нӹнӹ агыл ма тӓлӓндӓ пумы пуры лӹмӹм мыскылат?
8 Писаништӹ сирӹмӹ «Лишӹлетӹм ӹшкӹметӹм яратымы ганьок яраты»* кугижӓ закон семӹнь ӹштедӓ гӹнь, яжон ӹштедӓ.
9 Но эдемвлӓм айыркаледӓ гӹнь, сулыкым ӹштедӓ, дӓ закон пыдыртымыдам закон анжыкта.
10 Кӱ цилӓ законым ая, но иктӹштӹ сулыклана, тӹдӹ цилӓ шотыштат вуйнаматан лиэш.
11 Вет Кӱ «Ит шӓхӓрлӓнӹ» манын келесен, Тӹдок «Ит пушт» манын.* Седӹндон, тӹнь ат шӓхӓрлӓнӹ, но пуштат гӹнь, тӹнят закон пыдыртышы лиӓт.
12 Ирӹкӹн законжы семӹнь суялтшашлыквлӓ гань попыда дӓ ӹштӹдӓ.
13 Вет жӓлӓйӹде ӹштӹшӹ эдемлӓн суд жӓлӓйӹдӹмӹ лиэш; жӓлӓйӹмӓш суд гӹц кӱшнӹ ылеш.
14 Шӱмбелвлӓэм, иктӓжӹ «Ӹнянӹмӓшем улы» манын попа, а пуры пӓшӓвлӓжӹ уке гӹнь, пользыжы махань? Техень ӹнянӹмӓш тӹдӹм ытарен кердеш ма?
15 Шӱмбелӹн ӓль ӓкӓ-шыжарын выргемӹштӹ ак ситӹ гӹнь дӓ ик кечӓш качкышыштат уке,
16 а тӓ логӹцдӓ иктӓжӹ нӹнӹлӓн «Тыр доно кедӓ, ӹрӹдӓ дӓ качда» манеш, но нӹнӹн кӓплӓн ма керӓлӹм ак пу гӹнь, махань пайда?
17 Тенгеок ӹнянӹмӓш донат: пуры пӓшӓвлӓжӹ уке гӹнь, колышы ылеш.
18 Но иктӓжӹ келесӓ: «Тӹньӹн ӹнянӹмӓшет улы, а мӹньӹн пуры пӓшӓвлӓэм улы». Мӹлӓнем ӹшке ӹнянӹмӓшетӹм пӓшӓвлӓэт гӹц пасна анжыкты, а мӹнь тӹлӓнет ӹшке ӹнянӹмӓшемӹм пӓшӓвлӓэм гач анжыктем.
19 Йымы иктӹ ылмылан тӹнь ӹнянет: яжон ӹштет. Иӓвлӓӓт ӹнянӓт дӓ цӹтӹрӓт.
20 Но пӓлӹнет ма, ышдымы эдем: пуры пӓшӓвлӓ гӹц пасна ӹнянӹмӓш колышы ылеш.
21 Ӹшке эргӹжӹм, Исаакым, жертвенникӹш пиштӹмӹжӹ годым Авраам, мӓмнӓн ӓтянӓ, пӓшӓвлӓжӹ доно агыл ма тӧрӹш лӓктӹн?
22 Ӹнянӹмӓш тӹдӹн пӓшӓвлӓжӹлӓн палшен дӓ пӓшӓвлӓ доно ӹнянӹмӓшӹжӹ цицмӓш яжо лин, тӹнь ужат вет?
23 Писанин шамакшы лиӓлтӹн: «Авраам Йымылан ӹнянен, седӹндон Йымы тӹдӹм тӧр ӹштӹшеш лыктын»,* дӓ тӹдӹ Йымын тӓнгеш лӹмдӹмӹ лин.
24 Ӹнянӹмӓшӹжӹ доно веле агыл, а пӓшӓвлӓжӹ доно эдемӹн тӧреш лӓкмӹжӹм тӓ ужыда ма?
25 Йӹвӹрт анжаш толшывлӓм пыртышы дӓ нӹнӹм вес корны доно колтышы шӓхӓр ӹдӹрӓмӓш Раав донат тенгеок лин. Тӹдӓт ӹшке пӓшӓвлӓжӹ доно агыл ма тӧреш лӓктӹн?
26 Вет кыце кӓп шӱлӹш гӹц пасна колышы ылеш, тенгеок ӹнянӹмӓшӓт пуры пӓшӓвлӓ гӹц пасна колышы.
*2:8 Лев 19:18. *2:11 Исх 20:13-14. *2:23 Быт 15:6.1 Шӱмбелвлӓэм! Шукынжы тымдышы идӓ ли, мӓмнӓм, тымдышывлӓм, когон суйымым пӓледӓ.
2 Вет мӓ цилӓн шукы сулыкым ӹштенӓ. Кӱ шамакшы доно сулыкыш ак пыры, тӹ эдем цицмӓш яжо ылеш, кӓп хӓлӓ кычен сӹнген кердеш.
3 Мӓмнӓм колыштышты манын, теве мӓ имнивлӓн ышмашкышты суарлыкым чиктенӓ дӓ нӹнӹн улы кӓпӹштӹм виктӓренӓ.
4 Теве корабльвлӓӓт, махань кого ылыт дӓ силан мардеж доно каштыт гӹнят, виктӓрӹшӹ эдем изи вешлӓ донок нӹнӹм, кышкы шана, тӹшкӹ виктӓрӓ.
5 Тенгеок йӹлмӓт – кӓпӹн изи лаштыкшы веле, но когон хваля. Анжал, махань изи тыл махань кого шӹргеш тылым пижӹктӓ!
6 Йӹлмӓт – тыл, алталымашын олмыктышыжы; кӓпнӓн лаштыквлӓ логӹц йӹлмӹ улы монгырым лявӹртӓ дӓ ӹшкежӹ тылан ад гӹц ӹлӹжӹнӓт, ӹлӹмӓш аравашкы тылым пижӹктӓ.*
7 Вет цилӓ йиш зверьвлӓм дӓ кеквлӓм, авалянен каштшывлӓм дӓ тангыжышты ӹлӹшӹвлӓм эдем кид лӹвӓкӹжӹ кыча дӓ кычен сӹнгӓ.
8 А йӹлмӹм эдемвлӓ логӹц иктӓт кычен ак керд: тидӹ – кычен керддӹмӹ худа, тӹдӹ колымашым кандышы яд доно циц темӹн.
9 Тӹдӹн доно Йымым дӓ Ӓтям хваленӓ дӓ тӹдӹн доно Йымы цӹреӓн ӹштӹмӹ эдемӹм шудалына.
10 Тӹ ышма гӹцок хвальымаш дӓ шудалмаш лӓктеш. Тенге лишӓшлык агыл, шӱмбелвлӓэм.
11 Ик вӹд важ гӹц тотлы дӓ качы вӹд йога ма?
12 Шӱмбелвлӓэм, смоква пушӓнгӹ оливӹм ӓль виноград тӹшкӓ смоквам шачыктен ак керд. Тенгеок ик вӹд важат санзалан дӓ тотлы вӹдӹм йоктарен ак керд.
13 Тӓ лоштыда кӱ ышан дӓ шанен моштышы? Ышан смирнӓлык доно ӹштӹмӹ пӓшӓжӹм анжыктыжы, тидӹ пурын ӹлӹмӹжӹн пӓлӹкшӹ лижӹ.
14 Но шӱмӹштӹдӓ качы йӓнг йылымаш дӓ ӹшке верц шалгымаш улы гӹнь, ӹшкӹмдӓм идӓ хвальы дӓ лачок ваштареш идӓ алталы.
15 Тидӹ кӱшӹцӹн валышы ыш агыл, но мӱлӓндӹ вӹлнӹшӹ, йӓнг гӹц, иӓ гӹц лӓкшӹ,
16 вет кышты йӓнг йылымаш дӓ ӹшке верц шалгымаш улы, тӹштӹ кын уке дӓ цилӓ худа пӓшӓ веле.
17 Но кӱшӹц толшы ыш пӹтӓриок ире, вара тыр, ӹшкӹмжӹм яжон кычышы, пуры кымылан, жӓлӓйӹмӓш дӓ пуры кӹцкӹвлӓ доно темшӹ ылеш, эдемвлӓм ак айыры дӓ яжола каяш ак цацы.
18 Тырым ӹштӹшӹвлӓлӓн* тӧрӹн кӹцкӹжӹ тырышты ӱдӓлтеш.
*3:6 «Алталымашын олмыктышыжы»: тидӹм «лачок агылын сӓндӓлӹкшӹ» манынат сӓрӓш лиэш. Арава – колесо. *3:18 «Тырым ӹштӹшӹвлӓ» – миротворцы.1 Кышец тӓ лоштыда кредӓлмӓш дӓ вӓшпижмӓш лӓктеш? Тӓмдӓн кӓпӹштӹдӓ кредӓлшӹ кымыл шыпшмашда гӹц агыл ма?
2 Нӓлнедӓ – но тӓмдӓн уке; пуштыда дӓ йӓнгдӓм йылатаредӓ – но шанымашкыда шон ада керд; вӓшпижӹдӓ дӓ кредӓлӹдӓ, а тӓмдӓн нимат уке, вет Йымы гӹц ада яд.
3 Ядыда дӓ ада нӓл, вет тӓ пурылан агыл, а ӹшке кымыл шыпшмашда семӹнь кычылт пӹтӓрӓш ядыда.
4 Йымы гӹц карангшывлӓ, шӓхӓрвлӓ! Сӓндӓлӹкӹн тӓнгжӹ лимӓш Йымылан тышман лимӹм ада пӓлӹ ма? Седӹндон, кӱ сӓндӓлӹкӹн тӓнг линежӹ гӹнь, тӹдӹ Йымын тышманжы лиэш.
5 «Кӧргӹшкӹнӓ ӹлӓш пырышы шӱлӹш йӓнг йылымы якте ярата» манын, Писани такеш попа шанедӓ ма?
6 Но Йымы утларак кого благодатьым пуа, седӹндонок келесӹмӹ:
«Йымы когоэшнӹшӹвлӓлӓн тореш ылеш,
а смирнӓвлӓлӓн благодатьым пуа».*
7 Седӹндон Йымым колыштда, диаволлан тореш шагалда, дӓ тӹдӹ тӓ гӹцдӓ шӹлӹн кыргыжеш.
8 Йымы докы лишемдӓ, дӓ Тӹдӹ тӓ докыда лишемеш, сулыканвлӓ, киддӓм мышда, кок семӹнь шанышывлӓ, йӓнгдӓм ирӹктӹдӓ.
9 Ойхырыда, сӹнзӓвӹддӓм йоктарыда дӓ ӱрлен мӓгӹрӹдӓ; тӓмдӓн ваштылмашда мӓгӹрӹмӓшкӹ сӓрнӓлтшӹ дӓ сусуда – ойхышкы.
10 Господь анзылны ӹшкӹмдӓм лапемдӹдӓ, дӓ Тӹдӹ тӓмдӓм лӱктӓлеш.
11 Шӱмбелвлӓ, икӓнӓ-иктӹдӓ вӹкӹ худам идӓ попы: кӱ шӱмбелжӹ вӹкӹ худан попа ӓль ӹшке шӱмбелжӹм суя, тӹдӹ закон вӹкӹ худан попа дӓ законым суя, а тӹнь законым сует гӹнь, тӹнь законым айышы ат ыл, а судья ылат.
12 Закон пушы дӓ Судья иктӹ ылеш, Тӹдӹ, Кӱ ытарен дӓ ямден кердеш; а тӹнь, весӹм суйышы, кӱ ылат?
13 Ӹнде колыштда тӓ, тенге попышывлӓ: «Тагачы ӓль иргодым техень халашкы кенӓ, тӹштӹ ик и ӹленӓ, торгейӓш дӓ парышым нӓлӓш тӹнгӓлӹнӓ».
14 Тӓ иргодым ма лишӓшлыкым ада пӓлӹ: вет ма техень тӓмдӓн ӹлӹмӓшдӓ? Кӹтӹк веремӓэш кайшы, а вара шӓлӓнӹшӹ тӹтӹрӓ.
15 Тидӹ вӓреш тӓлӓндӓ попаш келнежӹ: «Господьлан яра гӹнь, ӹленӓ, тӹдӹмӓт-тидӹмӓт ӹштенӓ».
16 Но кӹзӹт тӓ когоэшнӹмӹдӓ доно ӹшкӹмдӓм хваледӓ. Цилӓ техень хвальымаш худа ылеш.
17 Тенге, кӱ пурым ӹштӓш пӓлӓ, дӓ ак ӹштӹ, тӹдӹлӓн сулык лиэш.
*4:6 Притч 3:34.1 Паянвлӓ, кӹзӹт колыштда: тӓ вӹкӹдӓ эксӹк лишеммӹ гишӓн сӹнзӓвӹддӓм йоктарыда дӓ ӱрлен мӓгӹрӹдӓ.
2 Тӓмдӓн пайдада шӱн кен, дӓ тӓмдӓн выргемдӓм когершӹ качкын колтен.
3 Тӓмдӓн шӧртньӹдӓ дӓ шидӓ ӹрдӓнгӹнӹт, нӹнӹн ӹрдӓнгмӹштӹ тӓ ваштарешдӓ пӓлдӹртӹмӓш лиэш дӓ тӓмдӓн кӓпдӓм тыл гань качкын колта: кодшы кечӹвлӓэш тӓ пайдам погендӓ.
4 Теве тӓмдӓн нырвлӓдӓм тӹредшӹвлӓлӓн тӱлӹдӹмӹ пӓшӓдӓр сасла, дӓ тӹредшӹвлӓн ӧпкӓлен саслымышты Господь Саваофын пӹлӹш якте шон.
5 Мӱлӓндӹ вӹлнӹ тӓ улан ӹлендӓ дӓ мындырланендӓ; шӹшкӹлмӹ кечӹлӓн йӓмдӹлӹмӹ гань ӹшке йӓнгдӓм ӧрдӹктендӓ.
6 Тӓ тӧр ӹштӹшӹм суендӓ, пуштында, тӹдӹ тӓлӓндӓ торешлӓнӹде.
7 Тенге, шӱмбелвлӓ, Господь толмешкӹ, кужын тырхышы лидӓ. Теве ныр пӓшӓзӹ мӱлӓндӹ гӹц шергӓкӓн кӹцкӹм выча, ӱдӹмӹ жеп гӹц тӹредмӹ жеп якте кужын тырха.
8 Тӓӓт кужын тырхыда, ӹшке йӓнгдӓм пингӹдемдӹдӓ, вет Господьын толмыжы лишемеш.
9 Шӱмбелвлӓ, икӓнӓ-иктӹдӓ вӹкӹ вуйым идӓ ши, уке гӹнь, тӓ ӹшке суйымы лидӓ: теве Судья амаса анзылны шалга.
10 Шӱмбелвлӓэм, Господьын лӹмжӹ доно попышы пророквлӓн цӹтен парвалымыштым дӓ кужын тырхымыштым анжыда дӓ нӹнӹ семӹнь ӹштӹдӓ.
11 Теве мӓ цӹтен лӓкшӹвлӓм пуры цӓшӓн ылыт манын хваленӓ. Тӓ Иовын тырхымыжы гишӓн колында дӓ остаткаэш Господь тӹдӹлӓн мам ӹштӹмӹм ужында, вет Господь пиш пуры дӓ жӓлӓйӹшӹ.
12 Пӹтӓриок, шӱмбелвлӓэм, ни пӹлгом доно, ни мӱлӓндӹ доно, нимахань вес цуратлымаш доно идӓ цуратлы, но тӓмдӓн «Ане, ане» ӓль «Уке, уке» лижӹ. Тенге агыл гӹнь, тӓ суйымы лидӓ.
13 Тӓ логӹцдӓ иктӓжӹ парвала гӹнь, ыдылжы. Иктӓжӹ сусу ылеш гӹнь, Йымым хвален мырыжы.
14 Тӓ логӹцдӓ иктӓжӹ ясы ылеш гӹнь, Церкӹн пресвитервлӓжӹм ӱжшӹ, дӓ нӹнӹ, тӹдӹм Господь лӹмеш елей доно шӹрен, тӹдӹ верц ыдылышты.
15 Ӹнянен ыдылмаш ясыланышым паремдӓ, Господь тӹдӹм кӹньӹлтӓ, дӓ тӹдӹ сулыквлӓм ӹштен гӹнь, тӹдӹлӓн нӹнӹ простялтыт.
16 Паремӓш манын, икӓнӓ-иктӹдӓ анзылны сулыквлӓдӓм келесӹдӓ дӓ икӓнӓ-иктӹдӓ верц ыдылда: тӧр ӹштӹшӹн силан ыдылмыжы шукым ӹштен кердеш.
17 Илия мӓ ганьнаок эдем ылын, юр ӹнжӹ ли манын, сарвален ыдылын, дӓ мӱлӓндӹ вӹлнӹ кым и дӓ куд тӹлзӹ юр ылде.
18 Эчеӓт ыдылын, дӓ пӹлгом юрым пуэн, дӓ мӱлӓндӹ ӹшке кӹцкӹжӹм куштен.
19 Шӱмбелвлӓ, кӱ-гӹнят тӓ логӹцдӓ лачок гӹц карангеш, дӓ иктӓжӹ тӹдӹм мӹнгеш пӧртӹлтӓ гӹнь,
20 тӹдӹ пӓлӹжӹ: сулыканым самынь корныжы гӹц сӓрӓлшӹ тӹдӹн йӓнгжӹм колымаш гӹц ытара дӓ шукы сулыкым леведеш.